ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-90

Şubat 22, 2007

973_1
DH. İD. 94 2/36_2
Ankara Vilâyeti
Mektûbi Kalemi
Umûmi:13948
Husûsi:215
Hulâsa:Dersa‘âdet’te Mes‘adet Hânı’nında Mıgırdiç Frenkyan tarafından Ankara’da Kerupi Nişanyan vâsıtasıyla Yozgat’a gönderilmekte iken der dest edilen fişenk ve revolverler hakkında.
Dâhiliye Nezâret i Celîlesine
Devletlü efendim hazretleri
Yozgad’da Nezret Şabesyan’a? teslîm olunmak üzere Ankara’da Kerupi Nişanyan tarafından verilib arabacı Simon oğlu Kerupi’nin hükümete â’id defâtir paketleri arasında Yozgad’a getirmekte iken der dest edilen üstleri telîs sarılı ve Der sa‘âdet Postahânesi’nin kurşun ve kapsül tamgasını hâvî üç sandık açıldıkta derûnundan dört bin yedi yüz elli aded memlû ve muhtelif nikel ve kurşun revolver fişenkiyle bir aded isti‘mâli memnû‘ serî‘ ateşli ve bir aded sedef saplı Smith Wesson Amerika revolveri zuhûr ettiği ve arabacı yedinden alınan Ermenice mektûbunun tercümesinden sandığın beş olduğu anlaşılıb diğer ikisinin nerede kaldığı merkûm arabacıdan lede’s sû’âl esnâ i râhda Sekili Hânı’nda sirkat olunduğunu ifâde eylediği Yozgad Mutasarrıflığı’ndan şifre telgrafnâme ile bildirilmesiyle elde edilemeyen mezkûr iki sandık hakkında ta‘mîk i tahkîkâtla onlarında be heme hâl zâhire cıkarılması cevâben mahalline teblîğ olunmuştu. Mutasarrifiyyet i mûma ileyhâdan alınan cevâb nâmede arabacının sâlifü’l arz iki sandığın Mecidiye kazâsı dâhilindeki Sekili Han’ında leylen sirkat olunduğu ve sârikin hüviyyeti mechûl bulunduğunu tekrar ifâde eylediği ve evrâk ı tahkîkiyyesinin cihet i adliyeye tevdî‘ kılındığı iş‘âr olunmuştur. Mevzû‘ i bahs olan sandıkların 9 Nisan sene [1]329 târîhli ve dokuz yüz altmış bir, dokuz yüz altmış iki, dokuz yüz altmış üç, dokuz yüz altmış dört ve dokuz yüz altmış beş numaralı beş kıt‘a sevk varakasıyla İstanbul’da Mes‘adet Hanı’nının otuz iki numarasında Mıgırdiç Frenkyan tarafından gönderilmiş ve Ankara’ca 20 Nisan sene [1]329 târîhinde Kerupi Nişanyan’a teslîm kılınmış olduğu anlaşılmış ve bu gibi esleha ve fişenklerin postahânelerce nakli hakkında emr i mahsûs bulunduğu Ankara Postahânesi’nce icrâ edilen tedkîkâtta müstebân olmuştur. Îzâhât ı muharrereye ve bu gibi mermiyât ve eslehanın velevki gayr ı memnû‘ takımdan bulunsun külliyetli sûrette sevkıyâtına postahânelerin vesâtatı mahzûrdan sâlim görülememekte bulunduğuna nazaran iktizâ i hâlîn îfâ ve netîceden vilâyetede ma‘lûmât i‘tâsına müsâ‘ade i aliyye i nezâret penâhîlerinin şâyân buyurulması bâbında emr ü fermân hazret i men lehü’l emrindir.
Fî 15 Cemâzîe’l ahir sene [1]331 ve fî 9 Mayıs sene [1]329
Ankara Vâlîsi bende
Mühür

DH. İD. 94 2/36_1
Dâhiliye Nezâreti
Muhâberât ı Umûmiyye Dâ’iresi
Şû‘be 3
Evrâk Numarası:202
Târîh i Tesvîd: 15 Mayıs sene [1]329
Posta ve Telgraf ve Telefon Nezâret i Celîlesine
Yozgad’da Nezret Şabesyan’a teslîm olunmak üzere Ankara’da Kerupi Nişanyan tarafından verilib arabacı Simon oğlu Kerupi’nin hükümete â’id defâtir paketleri arasında Yozgad’a getirmekte iken der dest edilen Dersa‘âdet Postahânesi’nin kurşun ve kapsül damgasını hâvî üç sandık derûnunda revolver ve fişenkler zuhûr eylediği ve bunların İstanbul’da Mes‘adet Hanı’nın otuz iki numarasında Mıgırdiç Frenkyan tarafından gönderilib bu gibi esleha ve fişenklerin postahânelerce nakli hakkında emr i mahsûs olduğuda Ankara Postahânesi’nce icrâ kılınan tahkîkâttan anlaşıldığı velevki gayr ı memnû‘ takımdan bulunsun mermiyân ve eslehanın külliyetli sûrette sevkıyâtına postahânelerin vesâtatı mahzûrdan sâlim olamayacağı beyânıyla ba‘zı ifâdâtı hâvî Ankara Vilâyeti’nden alınan tahrîrâtın sûreti leffen savb ı âlîlerine tisyâr kılınmış olmağla münderecâtına nazaran muktezâ i hâlin îfâ ve inbâsı bâbında.

Özet

Yozgat’ta posta yoluyla gönderilen ve bir Ermeni’ye teslim edilmek üzere iken üç sandık silahın yakalandığı. Bu gibi külliyetli silahın posta ile sevkinin mahzurdan salim olamayacağından gereğinin ifası.

1331.C.22

DH. ID 94-2/36

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-89

Şubat 22, 2007

972_1
BuBelgeninsoruişaretlerikontroledilecek
DH. İD, 94-2/24_3
Dâhiliye Nezâret-i Celîlesine
Devletlü beyefendi hazretleri
Fî 18 Kânûn-ı Sânî sene 1913 Efrencî târîhiyle Amerika’nın New York şehrinden hareket eden Franc Reşanbolayın vapuruyla dört bin yedi yüz martini ve dört bin yedi yüz sandık cebhâne Ermeniler tarafından Dördüncü Ordu’ya??? gönderiliyor. Beyrut’a çıkacak bu işden güzelce ma‘lûmâtım var. Kendi içlerinden biri bendenize muhbirlik etti. Eğer bu elde olur ise ileride yine tarafınıza birkaç şeyler iş‘âr ederim. Bu??? emînim. İnşâallah buda elde olacağına ??? şübhem olmadığı için nezâret-penâhîlerine ihbâra cür’et eylerim. Arzusunda bulunduğum îcâb eden mu‘âmelât îfâsı??? istirhâm eylerim. Ol bâbda
Fî 16 Kânûn-ı Efrencî sene 1913
Bende
A.F.

DH. İD, 94-2/24_1
Dâhiliye Nezâreti Muhâberât-ı Umûmiyye Dâ’iresi
Târîh-i Tebyîz: 20Kânûn-ı Sânî sene [1]328
Şifre
Müsta‘celdir
Beyrut Vilâyetine
Efrencî Kânûn-ı Sânî’nin Onsekizi’nde Amerikan’nın New York şehrinden hareket eden Franc Reşanbolayın nâmındaki bir vapur derûnunda Beyrut’a çıkarılmak ve oradan dâhile sevkedilmek üzre kaçak sûretinde dört bin yedi yüz martini ile o mikdâr sandık cebhâne bulunduğu haber verildiğinden takayyüdât-ı lâzımenin îfâsı ve netîceden ma‘lûmât i‘tâ buyurulması.

Özet

Amerika’nın Newyork şehrinden hareket edip Beyrut’a ve oradan da içerilere sevk edilmek üzere dörtbinyediyüz Martini tüfek ve o miktar sandık cephane taşıyan Franc Reşanbolayın Vapuru hakkında gereğinin yapılması.

1331.S.24

DH. ID 94-2/24

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-88

Şubat 22, 2007

954_1
DH. MUİ. 113/69_3
Telgrafnâme
Sıra Numarası Vâsıta Merkezi Ahz Tekraren Keşîde veyâ Sevk Sevk Numarası
1 Temmuz [1]326
Mahrec Merkezi: Kiğı Numara: 635
Sûretdir
Dâhiliye Nezâret i Celîlesine
Kiğı kâim makâmıyla mahkeme re`îs vekîli taraflarından refîkimiz Paravon Efendi hakkındaki zulm ve hakâretleri imtidâd etmekde olduğu bi’l iştikâ def´i esbâbının istikmâliyle telgrâfda iş´âr intizârındayız.
Kiğı Hınçakyan
Cem´iyeti

DH. MUİ. 113/69_4
Erzurum Vilâyeti
Tahrîrât Kalemi
Umûmî: 326
Husûsî: 566
Hülâsa: Kiğı kazâsı ahâlîsinden Amerikyan Paravon hakkında.
Dâhiliye Nezâret i Celilesine
Devletlü Efendim Hazretleri
Şeref vârid olan 6 Temmuz [1]326 târihli telgrafnâme i aliyye i nezâret penâhîlerinde emr u iş´âr buyurulan telgrafnâme kopyası ahz ve mütâla´a edilerek münderecâtı hakkında cereyân eden mu´âmele mahallinden istifsâr edilmiş idi. Mezkûr telgraf Ermeni Hınçakyan Cem´iyeti’nin Kiğı şu´besi tarafından çekildiği ve muhteviyâtı; cem´iyete mensûb olup da´vâ vekâletinde bulunan Amerikyan Paravon Efendi’nin hiçbir kabahati olmadığı halde da´vâ vekâletinden men´ edilmesi ba´zı mütegallibânın âmâl i menfa´at cûyânelerinden ileri geldiği cihetle da´vâ vekâletinde ibkâsı istid´âsından ibâret olduğu anlaşılmışdır. Halbuki mahallince cereyân eden mu´âmele ve tahkîkâta nazaran, merkûm Paravon Efendi ahâlîyi yekdiğeri aleyhine tahrîk ve teşvîk ederek büyük bir şûrişin îkâ´ına sebebiyet vereceği ve bir takım sâde dilân ahâlîyi bi’l iğfâl para çekdiği ve bununla berâber Kiğı Bidâyet Mahkemesi a´zâsından Agop Efendi, merkûmun dayısı olup rüşvet maddesinden dolayı delâ`il i kaviyye i kânûniyye ile maznûn bulunduğu anlaşılmasına mebnî vilâyet istînâf müdde´î i umûmîliği ile bi’l muhâbere îfâ yı vekâletden men´ edildiği mahallinden gönderilen evrâk me`âlinden müstebân olmakla ol bâbda emr u fermân hazreti men lehü’l emrindir.
18 Şa´bân 1328/10 Ağustos 1326
Erzurum Vâlîsi Nâmına
Ma´ârif Müdürü
Mühür

Özet

Erzurum vilâyeti Kiğı kazasında bulunan Ermeni Hınçakyan Cemiyeti a’zasından Amerikyan Paravon Efendi’nin halkı tahrik ve teşvikten suçlu bulunduğu.

1328.N.01

DH. MUİ. 113/69

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-87

Şubat 22, 2007

951_1
DH. MUİ. 86 1/61_1
Dâhiliye Nezâreti
Muhâberât i Umûmiye Dâiresi
Şu´be: 4
Târîh i Tebyîz: 6 Nisan 1326
Telgraf
Bitlis Vilâyeti’ne
Genc’den çekilen 70, 71 numaralı telgrafnâme kopyalarının mütâla´asıyla bi’t tahkîk iktizâ yı ma´deletin îfâ ve netîce i tahkîkâtın inbâsı.

DH. MUİ. 86 1/61_2
Telgrafnâme
Sıra Numarası Vâsıta Merkezi Ahz Tekraren Keşîde veyâ Sevk Sevk Numarası
Diyârbekir 3 Nisan [1]326 875
Mahrec Merkezi: Genc Numara: 71

Genc Meb´ûsu Mehmed Efendi Vâsıtasıyla Hey`et i Meb´ûsân Riyâset i Aliyyesi’ne
Genc sancağının merkeziyle ve kazâsı karyelerinden çend hâne Ermeni karyelerimize gelerek tohumumuz ile yer ve tarlalarımızı iki üç sene bizlere münâsafaten zer´ ve bizlere marabiye oldukları ve kısmen zâten çiftci olmadıkları halde geçen seneden beri âbâ ve ecdâdımızdan teselsülen bâ fermân bize varınca ve bâ tapu ve bilâ nizâ´ taht ı tasarrufumuzdaki bi’l cümle arâzî ve çayırlarımıza fuzûlen müdâhale ve tamâmen yedimizden zabt etmek fikriyle aleyhimize envâ´ı tezvîrâtla kıyâm ve hükûmeti işgâl etmek ve âcizlerini mağdûr ve me`yûs eylemekde oldukları lutfen bu harekât ı nâ sezâlarına meydân kalmamak için arâzî kânûnnâmesine tevfîkan müdâhalelerin men´iyle mağdûriyetden tahlîsimizi, îcâb edenlere emir buyurmak bâbında ma´rûzdur. Fermân.
Alan Karyeli Mehmed Selef Büklânlı [Bölükânlı?] Ömer Büklânlı [Bölükânlı?] Hacı Hasan Büklânlı [Bölükânlı?] Mustafa Efendi Genc Müftî i Sâbıkı Büklânlı [Bölükânlı?] İskender Harâb Karyeli İsmâil

DH. MUİ. 86 1/61_3. 4
Telgrafnâme
Sıra Numarası Vâsıta Merkezi Ahz Tekraren Keşîde veyâ Sevk Sevk Numarası
3 Nisan [1]326 537
Mahrec Merkezi: Genc Numara: 70
Genc Meb´ûsu Mehmed Efendi’nin Vâsıtasıyla Hey`et i Meb´ûsânın Riyâset i Aliyyesi’ne
Genc Sancağı’nın merkez kazâsı karyelerinden kaç hâne Ermeniler kimisi yirmi ve kısmen üç beş sene akdem Genc dâhilinde bizim Menşkût? Nâhiyesi’nin ba´zı karyelerine geldikleri ve ashâb ı arâzînin tohum[uy]la zirâ´at edip marabiyeleri oldukları halde geçen seneden beri âbâ vü ecdâdlarından bâ tapu ve b[il]â nizâ´ taht ı tasarruflarındaki arâzî i mezkûreye merkûm Ermeniler taraflarından müdâhale olunmakda ve yedlerinden tamâmen zabtetmek fikriyle aleylerine görülmemiş ve işidilmemiş envâ´ı iftirâları tasnî´ ve tertîb ve hükûmeti işgâl ve merkûmları mecbûr ederek mugâyir i kânûn yedlerinden almakda bulundukları ve merkûmlar ise âbâ vü ecdâdlarından ahâlî i mutî´a ve erbâb ı nâmûsdan oldukları meşhûd ı âlem ve kuyûdât ı resmiye ile hükûmetlerce müsellem iken adl ü hakkâniyete mugâyir mağdûr ve perîşân eylemelerine adâlet ve ve merhamet i devletleri kâil ve râzı olmayacağı der kâr bulunduğundan beray ı ma´lûmât beyân ı hakîkate ictisâr kılındı. Fermân.
Muhtâr ı Molla
Behremân
Yusuf İmâm ı Karye i
Molla Behremân
Molla Ali Meclis
Faki Halil İmâm ı Karye i
Mezkûre
Mehmed Emîn Muhtâr ı Karye i
Büklân
Mehmed
İmâm ı Karye i
Azad Şeyh
Mehmed Muhtâr ı Karye i
Kâsımân
Sa´do İmâm ı Karye i
Kâsımân
Fakı Mehmed Muhtâr ı Karye i
Serbân
Yusuf İmâm ı Karye i
Serbân
Ali
Muhtâr ı Karye i
Çermik
Ali Muhtâr ı Karye i
Azad
Ali İmâm ı Karye i
Çermik
Molla Hasan Muhtâr ı Karye i
Hazîrun
Abdülhamîd İmâm ı Karye i
Hazîrun
Fakı Ali
Muhtâr ı Karye i
Hezârşâh
Mahmûd İmâm ı Karye i
Hezârşâh
Molla Ali Muhtâr ı Karye i
Berûh
Mehmed İmâm ı Karye i
Galabân
Hasan Muhtâr ı Karye i
Galabân
Mahmûd Selîm

Özet

Genç sancağında Ermenilerin arazilerine yaptıkları müdahalenin men’i hakkında Genç Sancağı Mebusu Mehmed Efendi vasıtasıyla çekilen telgraf.

1328.R.20

DH. MUİ. 86-1/61

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-86

Şubat 22, 2007

950_1
DH. MUİ. 84 1/47_2
Hülâsa: Adana vilâyeti’ne silâh idhâl edileceği istihbârına dâir.

Atûfetlü Efendim Hazretleri
Kâhire’de Ermeni Cem´iyet i Hafiyyesi ma´rifetiyle İtalya’dan mübâya´a edilip ahîren Adana vilâyetine sekiz bin tüfenk sevk ve idhâl edileceği sûret i husûsiyyede ihbâr olunduğu cihetle mevsûkıyeti hakkında her ne kadar itmi`nân hâsıl olamamış ise de ehemmiyetine binâ`en berâ yı ma´lûmât keyfiyetin arzına müsâra´at kılınmakla ol bâbda emr u fermân hazreti men lehü’l emrindir.
24 Rebîu’l Evvel [1]328/25 Mart [1]326
Mısır Fevkalâde Komiseri
Mühür

DH. MUİ. 84 1/47_4
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Şifre Kalemi
78
Gâyet Mahremdir.
Adana Vilâyeti’nden Alınan Şifredir
C[evâb ı] 30 Mart [1]326. Kâhire’de Ermeni Cem´iyet i Hafiyyesi tarafından İtalya’dan mübâya´a edilmiş olan sekiz bin aded tüfengin vilâyet i âcizîye idhâl edileceği hakkındaki Mısır Fevkalâde Komiserliği’nin istihbârâtı âcizlerine idâre i sâbıka mu´âmelâtını hatırlatmakdadır. Böyle bir mes`ele i mühimmeyi istihbâr etmiş olan komiserlik der akab bu cem´iyet i hafiyyenin tarz ve maksad ı teşekkülü, gâye i âmâli, tüfenklerin mahall i iştirâsı ve sâiresi hakkında arîz ve amîk tahkîkât icrâsına teşebbüs etmeli ve bütün bu teferru´ât ile berâber nezâret i aliyyelerine arz ı ma´lûmât eylemeli idi. Teblîğât ı aliyyeleri taraf ı âcizîden dahi der akab mülhakâta ta´mîm olunsa idi hiç şübhe yok ki dâimâ şübhe damarları gâlib olan İslâm unsuru yeniden kuşkulanmağa, geçen sene vilâyeti şûre zâra çeviren vak´a i hûnînin az müddet sonra diğer bir safhasının daha tekevvününü mûcib sû i tefehhümlere düşmeğe başlayacak idi. Hâricdeki vesâ`it i istiksâ`iyyemiz bu derece gayr ı muntazam ve dikkatsiz olacak olurlarsa bunun dâhilen tevlîd edeceği mehâzîr i idâre cidden mûcib i endîşe bir dereceye varır. Âcizleri bu kerre vilâyet polis müdürünü li maslahatin Beyrut’a göndermek vesîlesiyle Mısır’a gönderiyorum. Bu madde hakkında komiser paşa ile görüşerek tahkîkât ı hafiyye ve mahsûsa icrâ edecekdir. Netîce i tedkîkâta göre ittihâz ı tedâbîre tevessül olunarak keyfiyek mufassal bir rapor ile zât ı nezâret penâhîlerine arz olunacakdır. Binâ`enaleyh bu gibi husûsâta sarf olunmak üzere şimdilik on bin kuruş kadar tahsîsât ı hafiyye irsâli ma´rûzdur.
1 Nisan [1]326
Vâli
Cemâl

Özet

İtalya’dan Ermeni Cemiyet-i Hafiyesi marifetiyle alınan silahların Adana’ya idhal edileceği haber alındığından, bu konuda tedbir alınması ve bu iş için gerekli meblağın tesviyesi.

1328.R.06

DH. MUİ. 84-1/47

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-85

Şubat 22, 2007

947_1
DH. MUİ. 71/68 13
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Şifre Kalemi
Van Vilâyetinden Gelen Şifre
Savcbulak’ca maksad ve mikdarları gayr ı ma‘lûm bir cem‘iyyet teşekkül ettiği ve sa‘yü’l memâlik ile Ermeni fedâyilerinden olub İran Polis Nezâreti’nde bulunan Eypem? nâm kimsenin cem i gafîr ile Hoy’a gelerek Nevruz’dan sonra Rumiye’ye geçecekleri Maragalı Hacı Hamid Han tarafından Rumiye vâlisine yazılan bir telgrafnâmede külliyetli bir cem‘iyyetle Rumiye’ye gelib ora ve havâlîsince tesviyesi elzem işlerin fasl edileceğini bildirdiğini ve fesâd cem‘iyyetlerinin günden güne tezâyüd eylediği ve şimdiden tedâbîr i lâzime ittihâzıyle kendilerinin mes’ûl tutulmamasını müş‘ir ashâb ı nâmûs ve kaymakam vekîlinden alınan telgraf Hakkari Mutasarrıflığı’ndan el yevm bildirilmektedir. Nevâhî i cedîdede iki tabur askerimizle üç yüze karîb jandarma neferi bulunmakta olduğundan oralarca tahaddüs edebilecek fenalığın önünün alınmasına kuvvet kâfî isede gerek Şino? ve gerek Çehrek? Kaymakâmlıkları vekâletle idâre olunmakta ve bunlar ise kendilerine tevdi‘ olunan vezâ’if i mühimmeyi hakkıyla îfâya muktedir olmadıkları ma‘lûm olmağla berâber yerlerine gönderilecek vilâyette ma‘e’t te’essüf kimse bulunmadığından nâ çâr bunlarla idâre i maslahat edilmektedir. Seldose’yede hiçbir kimse gönderilmedi. Nezârette müteşekkil komisyonun ikmâl i vazîfesi imtidâd edecek ise müddet i medîde havâlî yi mezkûrenin böyle idâresiz kalması birçok mazarrat ve mahzûrâtı dâ‘î olacağından hiç olmazsa sûret i muvakkatede tam ma‘âş i‘tâsıyla birer kâymakâm vekîli ta‘yînine ve kâymakâmların zâbitân ı askeriyeden intihâbına me’zûniyyet i‘tâsı ilcâ yı maslahatla tekrar ma‘rûzdur fermân
Fî 14 Mart sene [1]326 vürûdu 16
Vâlî
Bekir

DH. MUİ. 71/68 12
Dâhiliye Nezâreti
Muhâberât i Umûmiyye Dâ’iresi
Şû‘be 2
Târîh i Tesvîd:18 Mart sene [1]326
Mahremâne
Harbiye Nezâret i Celîlesine
Savcbulak cihetlerince ahâlîyi ifsâd için ba‘zı cem‘iyyetler teşekkül ederek tesvîlâttan hâlî kalmamış oldukları Hakkari Mutasarrıflığı’nın iş‘ârâtından anlaşıldığından ve nevâhî i cedîdede iki tabur asâkir i şâhâne ile üç yüze karîb jandarma neferi mevcûd olmasıyla oralarca tahaddüs edebilecek fenalığın izâlesi mümkün olabiliyor ise de gerek Şino ve gerek Çehrik Kâymakâmlıkları müddet i medîde vekâletle idâre olunmakta ve bunlar ise kendilerine tevdî‘ edilen vezâ’if i mühimmeyi hakkıyla îfâya muktedir olmamakla berâber dâhil i vilâyette yerlerine gönderilebilecek evsâfı hâ’iz kimse olmamasına binâ’en nâ çâr bunlar ile idâre i maslahata çalışılmakta olduğundan bahsle havâlî i mezkûrenin böyle idâresiz ellerde bırakılmasından ise sûret i muvakkatede olsun birer kâymakâm ta‘yînine ve kâymakâmların zâbitân ı askeriyeden intihâblarına me’zûniyyet i‘tâsı lüzûmu Van Vilâyeti’nden bâ telgrafnâme bildirilmiştir. Nevâhî i cedîdenin nerelerinde ne sûretle teşkîlât icrâsı münâsib olacağının tedkîk ve ta‘yîni zımnında Meclis i Mahsûs ı Vükelâ kararıyla Nezâret i âcîzi dâ’iresinde bir komisyon ı mahsûs teşkîl olunarak tedkîkât icrâ edilmekte bulunmuş ise de komisyonun ikmâl i tedkîkâtı az çok zamâna mütevakkıf bulunduğu gibi zâten sene i hâliye bütçesi tasdîke iktirân etmedikce sarfiyât icrâsıda kâbil olamayacağına ve ma‘a hazâ vilâyet i müşârun ileyhâca tasvîr der miyân olunduğu cihetle o havâlînin tûl müddet iktidarsız ellerde bırakılmasıda rehîn i cevâz olamayacağına nazaran ber minvâl i muharrer komisyonca icrâ edilmekte olan tedkîkât ve müzâkerâtın netîcesine göre teşkîlât ı mukteziyenin icrâsına tevessül edilmek ve iktidâr ve reviyyet ve hüsn i idâreleri görüldüğü hâlde bi’l âhire asâletleride icrâ olunmak üzerede şimdilik Seldos Çehrik ve Şino kazâlarına ahvâl i mahalliye ve emzice i ahâlîye vâkıf ve hüsn i hâl ve iktidârları mücerreb ümerâ ve zâbitân ı askeriyyeden münâsib zevâtın ta‘yînleri zımnında iktizâ ı hâlîn îfâ ve inbâsı mütevakkıf ı himem i âliyye i nezâret penâhîleridir ol bâbda

Özet

Van vilayeti Seldos, Çehrik ve Şino kazalarına zabitan tayini. Savçbulak’ta gizli cemiyet teşkil eden Ermenilere karşı tedbir alınması.

1328.R.25

DH. MUİ. 71/68

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-84

Şubat 22, 2007

946_1
DH. MUİ. 71/23 1
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Şifre Kalemi
Ma‘mûretü’l azîz Vilâyetinden Alınan Şifre Hallidir
Harput kasabasında çıkan Yeprad risâle i nîmisinde bir zamândan beri tahrîk efkârı mûcib şeyler yazılıyor. Vukû‘ bulan ihtirâta cevâben bunlar İstanbul gazetelerinin mündericâtına nisbetle bir şey değildir deniliyor. Oralara karışmadığımı ve kendilerini mahkemeye vereceğimi kat‘iyyen ihtâr eylemiş isemde İstanbul’daki Ermeni matbû‘âtının mündericâtı hakkındaki rivâyetleri sahîh ise taşra Ermenilerini ittihâda değil bi’l akis ihtilâle sevk edeceğini arz eylerim fermân.
Fî 18 Şubat sene [1]325
Vâli
Mehmed Ali

DH. MUİ. 71/23 2
Dâhiliye Nezâreti
Muhâberât ı Umûmiyye Dâ’iresi
Kaleme Vürûdu Târîhi: 20 Şubat sene [1]325
Şifre
Ma‘mûretü’l azîz Vilâyetine
C[evâb ı] 18 Şubat sene [1]325 Yeprad gazetesinin Dersa‘âdet Ermeni gazeteleri mündericâtını nümûne i imtisâl ad etmesi doğru olamayacağından matbû‘ât ı kânûni hilâfında neşriyâtta bulunulduğu hâlde bunların hakkında ahkâm ı kânûniyyenin tatbîki lâzım gelir.

Özet

Harput’ta Yeprad isimli Ermeni gazetesinin Matbuat Kanunu’na aykırı yayın yapmasından dolayı hakkında kanunun uygulanması.

1328.S.23

DH. MUİ. 71/23

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.