ÜREME ve ÇEŞİTLERİ

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir.

A. EŞEYSİZ ÜREME

Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir.

Eşeysiz üreme sonucu meydana gelen canlılar arasında görülen farklılıklar mutasyonlar ve modifikasyonlat sonucudur

1. Bölünerek Üreme

Bakteriler, mavi-yeşil alg’ler ve protista grubu canlıların (Amip, Öglena vb.) çoğunda görülür. Genellikle vücudun (hücrenin) ikiye bölünmesi şeklinde olur.

2. Tomurcuklanmayla Üreme

Bir hücreli canlılardan bira mayası, çok hücreli canlılardan hidra, bitkilerden de ciğer otlarında görülür.
image0012.gif
Şekil : Bir Mayasında Tomurcuklanma

Ana canlının vücudunun bir kısmından meydana gelen tomurcuk (çıkıntı) gelişerek ayrılır ve yeni bir ferdi oluşturur veya beraber bir arada kalarak kolonileri meydana getirirler.

3. Sporla Üreme (Sporogoni)

Sporla üremede rol oynayan sporlar, haploit canlılarda mitoz bölünmeyle, diploit canlılarda mayoz bölünmeyle meydana gelir. Sporlar n kromozomludur. Bu üreme şekli; bazı bir hücrelilerde, mantarlarda, eğrelti otlarında, su yosunlarında ve kara yosunlarında görülür.

4. Vejetatif Yollarla Üreme

Ana canlıdan düzensiz olarak kopan parçalar eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyleri oluştururlar.

• Regenerasyonla üreme : Bir gelişme biçimi sayılabilen yenilenme ya da regenerasyon olayı ile eşeysiz üreme de gerçekleştirilmiş olmaktadır.

image0023.gif
Şekil : Planarya beş parçaya bölünüyor ve her parça eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturuyor.

Organizmanın kopan bir parçasını yeniden oluşturup tamamlaması olayında, kopan parça da tam bir birey oluşturabilmektedir.

Örneğin, deniz yıldızı, toprak solucanı ve planaryadan kopan her bir parça kendini tamamlayıp yeni bireyi meydana getirebilir. Kertenkelede kopan kuyruğun tamamlanması üreme değildir. Çünkü kopan parçadan yeni bir canlı oluşmaz.

• Bitkilerde Vejetatif Üreme : Çiçekli bitkilerde görülen eşeysiz üreme şeklidir. Tarımla uğraşanlar vejetatif üreme şekillerinden yararlanarak tam ataya benzer ürünler elde etmektedirler. Çekirdeksiz üzüm, muz, portakal, mandalin, kavak, söğüt ve bazı süs bitkileri vejetatif (eşeysiz) yolla çoğaltılır.

Bitkilerde, herhangi bir organa ait doku örneklerinin özel besiyerlerinde çoğaltılmasıyla yeni bireyler oluşturabilir. Bu yönteme ise “doku kültürü” denir.

B. EŞEYLİ ÜREME

Eşey bakımından farklı iki bireyden veya aynı bireyin farklı organlarından oluşan farklı kalıtsal yapıdaki gametlerin birleşerek zigotu meydana getirmesine eşeyli üreme denir.
Hayvanların çoğunda ve bazı bitkilerde (incir, dut vs.) dişi ve erkek gametler eşey bakımından farklı bireylerde meydana gelir. Böyle canlılara ayrı eşeyli denir. Bazı canlılarda ise üreme hücrelerini meydana getiren dişi ve erkek eşey bezleri aynı bireyde bulunur. Böyle canlılara hermafrodit (erselik) denir.

1. Eşeyli Üremenin Esasları

Eşeyli üremede birleşen gametlerden biri dişi, diğeri erkek özelliğindedir. Gametler (üreme hücreleri) her zaman haploid (n) kromozomlu olup, çoğunlukla mayoz bölünmeyle oluşturulurlar. Döllenme ile iki gamet birleştirilerek zigot (2n) oluşturulur. Böylece türün kromozom sayısı korunmuş olur.

2. Eşeyli Üreme Çeşitleri

a. İzogami : Şekil ve büyüklük bakımından aynı, kalıtsal yapısı farklı iki gametin birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir. Bazı tek hücreli alg’ler ve ipliksi yeşil su yosunlarında görülür.

b. Anizogami (Heterogami): Şekil ve büyüklük bakımından farklı iki gametin birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir. İpliksi yeşil alglerden bazılarında çok küçük bir erkek gamet ile çok iri yumurta hücresi birleşerek zigotu oluşturur.

c. Oogami : Yüksek yapılı bitkilerde, hayvanlarda ve insanda görülür. Dişi gamet (yumurta) büyük, bol sitoplazmalı ve hareketsizdir. Erkek gamet (sperm) küçük, az sitoplazmalı ve kamçılıdır.

d. Metagenez (Döl Değişimi): Bazı tek hücrelilerde (plazmodyum), bazı omurgasız hayvanlarda (deniz anası), mantarlarda bütün çiçeksiz bitkilerde görülür. Canlının hayat devrinde eşeyli ve eşeysiz üreme birbirini takip eder.

e. Partenogenez : Yumurta hücresinden döllenme olmadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir. Partenogenez olayı çoğunlukla arılar, karıncalar, yaprak bitleri, su pireleri ile bazı çekirge ve kelebek türleri gibi omurgasız hayvanlarda görülür.

image0031.jpg
Şekil : Bal Arılarında Partenogenez

Bal arılarında partenogenezle erkek bireylerin oluşturulması yukarıdaki şekilde gösterilmiştir.

f. Konjugasyon (Kavuşma) : Kalıtsal yapısı faklı iki hücrenin, aralarında oluşturdukları bir sitoplazmik köprü sayesinde kalıtsal madde alış-verişi yapmalarıdır.
image0042.gif
Şekil : Bakterilerde Konjugasyonla Eşeyli Üreme

Bakterilerde, Paramecium gibi bazı protistlerde ve bazı basit yapılı su yosunlarında görülür.

g. Hermafroditizm : Bazı türlerde, hem erkek hemde dişi organı bulunduran bireyler, kendi kendilerini dölleyerek tek başlarına üremeyi sağlayabilirler. Ancak, hermafrodit türlerin çoğunda yabancı döllenme tercih edilir.

Tenyalar, bezelye gibi bazı bitkiler hermafroditlikle üremenin en iyi örnekleridir.

alıntıdır.

About these ads

ÜREME ve ÇEŞİTLERİ için 66 cevap

  1. mert diyor ki:

    çok teşekkür edrim performans ödevimi yaptım yapanlarım eline sağlık.

  2. selin diyor ki:

    güzel olmuş yararlı bir site
    keşke diğer sitelerde bu site gibi olsa

  3. NURZEMZEM diyor ki:

    çok berbat anlatılmış
    ve ayrıntı çok fazla

  4. KuBiLaY diyor ki:

    AllaH RaZı oLSuN WallaH SiTeNiN SaHiBiNe CooK TeSeKKüR eDeRiS..!

  5. Utku diyor ki:

    ellerine saglık çok güsel olmus ta Regenerasyonla üreme 5. maddemi oluo

  6. mihrişah diyor ki:

    çok sağolun ödevim güzel oldu

  7. sercazn diyor ki:

    xok guzel konu bı yoh

  8. nur diyor ki:

    çok tesekkürler ödvime yardım ettiğiniz için site sahibine thnx.

  9. zeynep yekta diyor ki:

    ya siteniz süper dehşet bişi tşk kim bu siteyi kurmuşsa allah arzı olsun tek eksiği eşeyli eşeysiz üreme hücrelerini farklarını ve benzerliklerini tablohalinde göstermeemiş yine de çok iiiiiiiiiyyyyyyyyyyyiiiiiiiiiiiiiiiiiii

  10. PELİN diyor ki:

    harika bir site

  11. venhar diyor ki:

    ben istediğim şeyi buldum inş başkalarıda bulmuştur

  12. venhar diyor ki:

    yaaaaaaa çok sevindim ilk defa böyle bir güzel ödev buldum

  13. ali diyor ki:

    çok güzel

  14. emircan diyor ki:

    gerçekten çok teşekkürler ödevime çok yararlı oldu bu site siteyi hazırlaayandan allah razı olsun

  15. seda diyor ki:

    çokkkkkkkkk güzel yha tşkrler saol

  16. meltem diyor ki:

    geçekten çok güzel hazırlayanların ellerine sağlık, herşey çok net ve güzel, kıza ve öz olması çok harika herkese çok teşekkürler

  17. nuri diyor ki:

    world dosyasına kopyalanamıyor çok güzel ama bu kusuru var keşke kopyalanabilse…

  18. ege diyor ki:

    çok saçma

  19. ege diyor ki:

    hiç beğenmedim

  20. SaNCaR diyor ki:

    ÇoK GüSeL AmA HePSiNi YaZaCaK VaKTiM YoQ

  21. eda nur diyor ki:

    gerçekten çok güzel bir internet sitesi fen ve teknoloji ürün dosyamı hazırlamama yardımcı olduğunuz için sitenin hazırlanmasında tüm emeği geçen çalışanların ellerine sağlık çok güzel olmuş

  22. ercan diyor ki:

    çok süper olmu. sağol

  23. yunusemreteke diyor ki:

    çok ama çok teşekür ederim performans ödevimiyaptım yüksek not alacagım için çok sevinçligim ellerinize saglık

  24. ebru diyor ki:

    harika

  25. sinan diyor ki:

    harika fen ödevimi bu sayede yaptım çok saolun

  26. oquzhan diyor ki:

    çok saool arkadaslar ellerinize saglık

  27. ayla diyor ki:

    gerçekten çok güzel hazırlamislar

  28. merve diyor ki:

    resimler süper

  29. yavuz diyor ki:

    ne güzel bilgi verio işte neresi saçma tabi anlamayana saçma olabilir

  30. kürşat diyor ki:

    çok güzel yapanda iği yapmış vallaha

  31. iroshhh... diyor ki:

    çok güzel bir site ama örneklerde koyarsanız çok sevinirim…

  32. şeymanur... diyor ki:

    fen ödevimi yaptım kolaylıkla…gerçekten tşk ederim….elleriiiiiiiiiiiiinize sağlık……..:D:D:D:

  33. amine diyor ki:

    bunu kopyalamıyorum yaaaaaaaaaaaaaaa

  34. zeynep diyor ki:

    çok tşkler kim yaptı ise ben en gıcık dersdn geçtim tşkler
    byyyybyyyyy

  35. lülü diyor ki:

    iyi tam aradımı buldum sağulun

  36. lülü diyor ki:

    arkadaşlara katılıyorum

  37. kadir diyor ki:

    gerçekten çok güzel bir site kim yaptıysa ellerine sağlık

  38. EMRE diyor ki:

    Yaw kredes ödevim burada yok ama genede güzel bir site :)

  39. EMRE diyor ki:

    Ya Çok İşime Yaradı Demicem Çünkü Ödevim Burada Degil BB

  40. betül diyor ki:

    cidden çok işime yaradı saolun :D

  41. burcu diyor ki:

    qerçektende çoq yararlı. hem proje ödevimi buradan yabdım ve 100 aldımm saollunn :D:D:D

  42. nazlı diyor ki:

    ççooook güzel olmuş keşke slayt olsaydı

  43. musa diyor ki:

    siteniz güzel olmuş…işime yaradı sağolun

  44. eMRe* diyor ki:

    GüzeL oLmuş yapanların eLine saqlık…!

  45. MELTEM diyor ki:

    çok teşekkürler fen ödevime yardımcı oldu

  46. enes diyor ki:

    çok teşekkürler çok iyi bir site ama bi ortaokul öğrencisi için fazla bilgi var onun dışında anlatımda bi bozukluk yok güzel :D

  47. elif gül diyor ki:

    saolun yaa

  48. cansu diyor ki:

    bnce de çok güzel bi site…:D:D…

  49. kübra diyor ki:

    süperrr saolun

  50. mucahit 44 diyor ki:

    elinize salık arkadaşlar

  51. osman diyor ki:

    gerçekten güzel site işime çok yaradı saolun ama görsel biraz daha fazla olsa daha güzel olurdu :)

  52. hasan diyor ki:

    çok güzel olmuş ödevimden 100 aldın sbs 482 aldım allah razıasun

    • efşan diyor ki:

      sana bravo hasancım kutlarım güsel almışsın . bu benimde ödevim inşanlah bende yüksk alırım.

  53. ammar diyor ki:

    ÇOK GÜZEL PERFORMANS ÖDEVİMİ YAPTIM

  54. PİRENSES diyor ki:

    valla süper oldu ödevim sitenin sahibine tşk ederim

  55. volkan enes diyor ki:

    abi ayıp ama her şeyi yazmışsın bi tek
    tek hücrelerde ÜrEMe V€ ÇeŞiTLerİNİ UnuTMUşSuN

  56. efşan diyor ki:

    ya çok işime yaradı o gıcık hocanın dırdırından kurtardınız teşkur

  57. mutalip diyor ki:

    çok güzel zararı yok yararı çok tşekürler!!!!

  58. burçin diyor ki:

    çoook güzel bir yer çok işime yaradı site sahibine tşk.

  59. seher diyor ki:

    Çok tşk. ederm…

  60. ali karakurt diyor ki:

    kim hazırlamışsa kısa ve öz anlatımlı hazırlamış çok teşekkür ederim :D:D

  61. çook saolun çook yardımcı oldu

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: