Petrol-Bop-Türkiye ve İsrail’in Şifresi-8

BÜYÜK OYUNUN GEÇ OYUNCUSU: JAPONYA

ABD, BOP Projesi Harekat planları istikametinde  Japonya`daki birliklerini çeke dursun mevcut Japon politikalarına baktığımızda bu proje içinde sinsi politikalarla  Japonya`nın da ciddi bir yerinin de olduğunu görebiliyoruz.  Japonya, Soğuk savaş sonrası süregelen yeni dünya düzeni belirsizliğinde küresel güç mücadelesinin Pasifik`ten ve hemen beraberinde de  Avrasya Bölgesi`nden geçtiğinin farkındadır. Kendisi de bu fay hattına dahil bölgedir ve hemen kenarında yer almaktadır. Bu çerçevede Japonya`nın Çin ve Rusya`ya karşı bir denge unsuru olarak bir süre daha Amerika ve Kore ile birlikte bölgede hareket etmesi kaçınılmaz görünüyor. Nitekim, 1996`da yüzde 26 olan Ortadoğu enerji kaynaklarına olan bağımlılık oranının 2020 yılında yüzde 55`leri bulması tahmin edilmektedir. Bu noktada başta Çin olmak üzere tüm Asya ülkelerinin petrol açısından sadece Orta Doğu`ya bağımlı kalmaları Japonya`nın çıkarları ve hedefleriyle çelişmektedir.

1996 itibaren özellikle Hazar Havzası ülkelerinin yavaş yavaş Rusya`dan kopma ve daha bağımsız bir dış politika izleme sürecine girdikleri  bu çerçevede Japonların da dış politikalarında bu ülkelere yönelik denge ve çeşitlendirme arayışlarına gittikleri gözlenmektedir. Bu  amaçla Çin`in ve Rusya`nın bu ülkelerle olan ilgisini dengelemek amacıyla 5 Orta Asya ülkesiyle yeniden diyalog başlatma kararı aldı. Oysa bu tarihe kadar Japonya dış politikasında adeta “Avrasyasızlaştırma politikası” izlenmiştir diyebiliriz. Bu yönüyle Japonya “Büyük oyunun geç oyuncusu” olarak adlandırılmaktadır. Ancak ABD`nin her açıdan etkinliğini Avrasya`da artırdığı bu dönemde, Japonya`nın ABD`den bağımsız bir politika ortaya koyamayacağı çok açık olarak anlaşılıyor. Muhtemel önümüzdeki günlerde Japonya`yı Avrasya`yı haliyle TEK DÜNYA DEVLETİ`NİN inşa ve ibdası için şekillendiren ABD`nin yanında kendisine verilen rolü zamanla daha açık ortaya koyan yardımcı oyuncu olarak göreceğiz. Halihazırda izlediği politikalar daha çok ABD tarafından yönlendirildiği izlenimi veriyor…

HAZAR HAVZASINDA PETROL REZERVİ

Ortadoğu  dünya rezervinin  yüzde 54`üne, Türkmenistan, Kazakistan, Azerbaycan yüzde 16`sına, Rusya Federasyonu  yüzde 4.8`ine, ABD  yüzde 4`üne AB  yüzde 6`sına, Çin yüzde 2.4`üne sahip bulunuyor.

Hazar havzasının ispatlanmış petrol mevcudunun   (rezerv) 15.6  milyar varil civarında  olduğu tahmin ediliyor. Tahmin edilen miktar ise 150 milyon varildir ve dünya toplam rezervinin  yüzde 2`sini teşkil etmektedir. Dünyada ispatlanmış miktar 800. 8 milyar varildir. Azerbaycan`ın ispatlanmış rezervi 1,3 milyar, Kazakistan`ın 3,3 milyar, Türkmenistan`ın 1,5 milyar varildir.

SSCB`nin 1985 yılı petrol üretimi 542 milyon tondu. Üretim 1996`da  293 milyon tona düşmüştür. 1991 yılında 643 milyon metreküp olan doğal gaz üretimi ise 1996`da  601 milyon metreküpe düşmüştür.

Kazakistan`ın toplam 10 milyar metrik tonluk rezervi bulunduğu değerlendiriliyor. Türkmenistan`ın   3 milyar ton petrol ve 4.5 trilyon metreküp (dünyada en büyük) doğal gaz  rezervi bulunuyor.

Bazı ülkelerin  sahip oldukları petrol rezervleri   ile tükettikleri miktarların yüzde değerleri, ABD dünya rezervinin  yüzde 4`üne  sahip olduğu halde toplam üretimin yüzde 25.5`ini kullanmaktadır. Aynı durum  AB`de yüzde 1.6`ya karşılık  yüzde 19.7,  Rusya`da  yüzde 4.8`e karşılık  yüzde 5.2, Japonya`da yüzde 9.05`e, karşılık yüzde 8.5, Çin`de  yüzde 21.4`e karşılık yüzde 4.5`dir.

ABD`nin evrensel güç odağı olması ve bu gücü Büyük Ortadoğu Projesiyle mühürlemeye çalışması  bölge ve güzergah  hakkındaki politikalarının etkinliğini arttırıyor. Japonya, Fransa, Almanya ve İngiltere dışa   petrol bağımlılıkları olduğu halde  ne kaynakları üzerinde ne de güzergah  üzerinde egemenlik sahibi değiller.  Türkiye, Rusya ve Çin ise güzergah üzerinde bulunuyorlar. Bütün bu ülkelerin tutum ve politikaları ne kadar BOP`çu olup olmadıkları önümüzdeki günlerde alenen ortaya çıkacaktır.

Mevcut ve Planlanan Yollar

Ocak 1997`den bu yana Kazakistan, günde 40 bin varil petrolü İran`ın kuzeyindeki bir rafineriye  gönderiyor ve aynı miktar petrol  Karg Adasından Kazakistan adına dünyaya satılıyor. Türkmenistan ise 200 km`lik bir boru hattı ile İran`a doğal gaz sevk etmektedir.

Kazakistan- Novorosisk (67 milyon ton), Azerbaycan Novorosisk (17 milyon ton) boru hattı üzerinde çalışılıyor.  Türkmenistan ile Pakistan arasında Kuzey Afganistan`dan geçecek doğal gaz boru hattı  yapılması anlaşması  imzalanmıştır.. Kurulacak şirkete de ABD, Türkmenistan, Suudi Arabistan, Japonya, Güney Kore  katılmaktadır.

Rusya`dan Kara Deniz kuzey kıyılarına ulaşacak 16 milyar metreküplük doğal gaz  projesi çalışmaları devam ediyor.

Bakü-Ceyhan Boru Hattı

Kazakistan, Çin ile 3000 km`lik bir  boru hattı anlaşması imzalanmıştır. Kazakistan SSCB politikaları sonucu petrolü önce batıdan doğuya   sonra doğudan batıya taşıyordu. Çin yolu bu durumu Rusya`yı dışlayarak düzeltmekte ve Çin`i mücadelenin bir unsuru yapmaktadır.

Buşka (Özbekistan), Herat (Afganistan), Quetta-Karaçi düşünülen  bir demiryolu bağlantısıdır ve Afganistan gelişmesine göre hayata  geçirilebilecektir. Düşünülen  diğer bir demiryolu hattı: Taşkent-Aşkabat-Bakü-Tiflis-Poli.

Ceyhan-Kırıkkale petrol boru   hattını Samsun`a kadar  uzatıp Kırıkkale rafinerisi  ihtiyacı ile birlikte Ceyhan`a ulaşımının sağlanması düşünülüyor. Bu boru hattıyla ilgili Enerji Bakanı Hilmi Güler, ilk petrolün 2005 yılında bu hattan Türkiye topraklarına gireceğini müjdeledi.

Diğer taraftan Rusya`dan ve Gürcistan  üzerinden Erzurum`a (Balkanlardan gelen mevcut hat ve Samsun hattı) üçüncü    bir doğal gaz hattı düşünülüyor. İran doğal gazından 4 milyar m3, Irak doğal gazından 15 milyar metreküp  Türkiye`ye getirilmesi ise tartışılıyor.

Boğazların Durumu

Boğazlardan halen 30-35 milyon ton Rus  petrolü  güneye 15 milyon ton da  Akdeniz`den kuzeye geçiriliyor.

Bakü-Ceyhan Boru  hattı gerçekleşmemesi durumunda  2010 yılında boğazlardan  120 milyon ton  petrol geçirilecektir.  Boğazlar bu miktar petrolün geçişine   olanak veremez.

Bu hatlar  stratejik   ağırlığı olan ekonomik projelerdir.  Bölge üzerindeki  Rusya, ABD, AB mücadelesini  Türkiye bir rakip olarak değil de bir ortak olarak değerlendirmelidir. Bakü-Ceyhan  hattı Türkiye`nin   artan petrol ihtiyacına   kolay kaynak bulma olanağını artıracak  ve boğazların  güvenliği,   çevre ve denizlerin  temizliği sorunları  yaşanacaktır.

Türkiye`nin  jeopolitik   konumu ise  soğuk harbin bitmesi ile büyük ölçüde değişmiştir. Soğuk savaş döneminde iki  kutuptan birisinin kanat ülkesi ve ayrılık kabul etmez üyesi iken, soğuk savaş sonrasında Balkanlar, Kafkaslar, Orta Doğu ve  Orta Asya politikalarında etkili bir bölge  devleti  ve evrensel düşüncelerde yer alan bir ülkedir. Kafkasya, Türkiye jeopolitiğinin etki gücünün düğüm noktalarından biridir.

Kafkasya, soğuk savaş döneminde SSCB`nin bir  Kınay`ı iken, SSCB  bütününün hududunda bir bölgeyken, soğuk savaş sonrasında çevresini, hatta evrensel politikaları etkileyen bir özgün bölge durumuna gelmiştir. Bölge ve  evrensel politikaları etkilemekte ve bu politikalarda etki olmaktadır. Soğuk savaş sonrasında teşekkül etmiş olan Orta Asya Cumhuriyetlerinin denizlere ve dünya ile olan ilişkisinin artan ihtiyacı ve Kafkasya`nın önemini arttırmıştır.

Bakü-Ceyhan petrol boru hattına ilaveden, Yumurtalık`da kurulacak serbest bölgenin kara ve demir yolları ile  Bakü`ye, İran`a ve Irak`a bağlanması;  Orta Asya ülkelerine  birçok kolaylık sağlayacağı gibi bölgede de her alanda büyüme  yaşanacaktır.

Sadece Türkiye ve Yunanistan  arasında bir sorun olarak gösterilen Ege Denizi`nin durumu gerçekte Karadeniz`e sınır bulunan  bütün ülkeleri yakından ilgilendirmekte, bu ülkelerin  dış dünya ile  bağlantıları  üzerinde bulunmaktadır. Ege Denizi   artık sadece Karadeniz kıyısındaki ülkelere  bağlı   bu denizden yararlanmaya başlayacak  olan Orta Asya Türk Cumhuriyetlerini de  yakından ilgilendirecektir. Mevcut ve olabilecek   bütün gelişmeler Kafkasya`nın  değerini güçlendirmekte, önemini arttırmaktadır.

KAYNAK : NETPANO

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: