ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-2

HR. SYS, 2767/74_1

Devlet‑i Aliyye‑i Osmâniyye Başşehbenderliği

Köstence

Ermeni fesâd cem‘iyyeti hakkında: Gâyet mahremdir  Hâriciye Nezâret‑i CelîlesineDevletlü efendim hazretleriAsırlardan beri adl ve re’fet‑i Osmâniyye’den hakkıyla hisse-yâb olmuş devlet‑i ebed-müddet‑i Osmâniyye’nin cenâh‑ı âtıfetinde kemâl‑i âsûdegîle imrâr‑ı hayat eylemiş ve eylemekte bulunmuş olan Ermenilerden ba‘zılarının mazhar olmuş oldukları nân ü nimet ü âtıfete küfrân ile mukabeleye kıyâm ederek teşkîl eyledikleri Ermeni İstiklâli İhtilâl Fırkası ünvânıyla mu‘anven fırka‑i ihtilâliyyenin âmâl‑i mutasavvere‑i mefsedet-kârânesinin kuvveden fi‘le îsâli için Hükûmet‑i Seniyye’nin harp ile meşgûl bulunduğu şu ân‑ı mühimmi fırsat‑ı tamm addederek sa‘y ve kûşişlerine cevelân-gâh‑ı müsâ‘id buldukları Romanya’daki şu‘ûbât‑ı müte‘addidelerini teksîr ve cem‘‑i i‘ânât ve fedâî kaydına bezl‑i makderet eylemekte ve efrâd‑ı mukayyedeye de silâh tevzî‘i zımnında numaralı pusulalar tevdî‘iyle çalışmakta oldukları istihbâr kılınmakla der-‘akeb hafiyyen tahkîkât ve ta‘kîbât‑ı lâzıme‑i âcileye lede’l-ibtidâr Köstence’ye üç saat bu‘d mesafesi olan Karakoy Karyesi kurbundaki taşocaklarında çalışan Tercanlı tebe‘a‑i Osmâniyye’den otuz Ermeni arasına lisanlarına vâkıf ve telkînât‑ı lâzıme verilmiş bir Kürt amelesi konarak efkâr‑ı fâsideleri mükemmelen anlaşılmış ve bunun üzerine tedkîkât ve tahkîkât‑ı vâkı‘a daha ileri götürülerek Rusya’dan Anadolu’ya küllî mikdârda esliha ve mevâdd‑ı infilâkiyye geçirilmekte ve arzu edenlere me’mûrîn‑i rûhâniyyelerinin vesâtetiyle ba’de’t-tahlîf komiteye idhâl ile silâh tevzi‘ edilmekte olduğu ve hatta kendilerine kumanda etmek üzre hîn‑i ihtilâlîde binbaşı rütbesini ihrâz edecek birinin de içlerinde mevcut bulunmakta idüğü ve Kürtleri de birlikte ayrı bir hükûmet teşkîli için teşrîk‑i mesa‘îye davet ve teşvîk ve tergîb eylemekte oldukları tahakkuk ve tezâhür eylemiştir. Binaenaleyh keyfiyet tahkîk ve tedkîk ve ta‘mîk eylemekte ancak Kalas ile Sünne’de ve Fokşan , Pirlad , Yerköy’de ve Bükreş’de ve Der-sa‘âdet’de üç mahalde ve İzmit’de şubeleri bulunduğu tahkîk edilebilmiş ve bu aralık İstanbul’dan ahvâl ü harekâtları da‘î‑i şübhe ba‘zı kesân kendilerine tüccar süsü vererek buraya gelip birkaç gün ikâmet ve Romanya’nın Ermenisi çok olan karye ve kasabâtında cevelân ettikten sonra sıfat‑ı müktesebe‑i ticariyyeleri îcâbı ahz ü i‘tâ eylemeleri lâzım gelirken mu‘âmele‑i ticâriyyeye girişmeksizin avdet etmeleri nazar‑ı lâ-kaydî ile geçiştirilecek umûr‑i âdiyyeden olmadığı gibi pek vâsi‘ mikyâsda teşkîlâta mâlikiyyeti anlaşılan mezkûr komitenin buradaki erkân ve efrâdının hâl ü hareketlerinin yakînen ta‘kîb ve tahkîk edilmesi ehemm ü elzem bulunmuş olduğundan Romanya’nın Ermenisi kesîr kasabâtında birkaç gün berây‑i tahkîk geşt ü güzâr etmek üzre Ermeni ve Romen lisanlarına âşina gözüaçık müslüman bir me’mûrun serî‘an i‘zâmı ve bu şık mümkin olmadığı takdîrde Bükreş Sefâret‑i Seniyyesi’nden tensîb buyrulacak bir me’mûrun mahâll‑i mezkûreye sevkiyle tahkîkât ve tedkîkât icrâsı min külli’l-vücûh fâ’ideden hâlî olamayacağı re’y‑i kâsırânesinde isem de ol bâbda emr ü fermân hazret‑i men lehü’l-emrindir. Fî 29 Temmuz sene [1]913 Köstence Başşehbenderiİmzâ 

 

Özet

Romanya’da bulunan Ermeni fesad cemiyeti mensuplarının Ermeni istiklâli ihtilâl fırkası ismiyle teşkilatlanıp faaliyet alanının Dersaadet’teki bazı vilâyetlere teşmil eyledikleri; Rusya’dan Anadolu’ya silah araç ve gereçleri sokma durumu ile yine Romanya’da bulunan Kürdler’in de ayrı hükûmet kurmaları gerektiği hususunda ikna çalışması yapıldığı hususu ve bütün bu kurumlara karşı tedbir alınması gereğine dair Köstence Başşehbenderliği’nin tahriratı.

1913.7.29

HR.SYS 2767/74 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: