ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-60

Ocak 31, 2007

DH. ŞFR, 51/14

 

Bâb‑ı Âlî

 

Dâhiliye Nezâreti

 

Emniyyet‑i Umûmiyye Müdîriyyeti

 

Umûmî:

 

Husûsî:

 

Şifre

 

Vân Vâlîsi Cevdet Beye

 

Ermenilerin esâsen müsta‘idd‑i iğfâl bulunan Kürdlerle tevhîd‑i harekât ve fa‘âliyyet etmeleri muhtemel ve Bedirhânî Kâmil ve Pastırmacıyan’ın müşterek beyân-nâmeleri de bu ihtimâli mü’eyyid bulunduğundan fevka’l-âde müteyakkız bulunulması ve bi’l-hâssa Hüseyin Paşa ile bu kabîlden ba‘zı rü’esânın yakînen ta‘kîb‑i ahvâl ve harekâtıyla dâ‘î‑i iştibâh bir teşebbüsleri görüldüğü takdîrde derhâl tevkîf ve teb‘îdleri ve bu husûsdaki mütâla‘anızın bi’l-etrâf iş‘ârı.

 

Fî 1Mart sene [1]330

 

Nâzır

Özet Ermenilerle Kürtlerin beraber hareket ve faaliyet etmeleri ihtimali karşışında bilhassa Hüseyin Paşa ile bu meyanda bazı reislerin takiplerine dair Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti’nden Van Valisi Cevdet Bey’e çekilen telgraf.

1333.R.27

DH.ŞFR 51/14 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü. 

 


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-59

Ocak 31, 2007

DH. ŞFR, 50/210

 

Bâb‑ı Âlî

 

Dâhiliye Nezâreti

 

Emniyyet‑i Umûmiyye Müdîriyyeti

 

Umûmî:

 

Husûsî:

 

Şifre

 

Mahrem

 

Van, Bitlis, Erzurum Vilâyetlerine

 

Ermenilerin ba‘zı mahallerde müsta‘idd‑i iğfâl olan Kürdlerle birleşerek Hükûmete karşı hareket etmek ihtimâli mevcûd ve mahsûs [hissedilen] bulunduğundan vilâyet dâhilinde bu sûretle bir fa‘âliyyet ve hareket ihtimâli olub olmadığının iş‘ârı.

 

Fî 24 Şubat sene [1]330

 

Nâzır

 

Tal‘at

Özet Ermenilerin bazı yerlerde Kürtlerle birleşerek hükümete karşı hareket etmekte oldukları ihtimal bulunduğundan vilayât dahilinde bu gibi faaliyet hareket ihtimali olup olmadığının bildirilmesine dair Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti’nden Van, Bitlis ve Erzurum vilayetlerine çekilen telgraf.

1333.R.22

DH.ŞFR 50/210 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü. 

 


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-58

Ocak 31, 2007

DH. ŞFR, 50/209

 

Bâb‑ı Âlî

 

Dâhiliye Nezâreti

 

Emniyyet‑i Umûmiyye Müdîriyyeti

 

Umûmî:

 

Husûsî: 41

 

Şifre

 

Ma‘mûretü’l-azîz Vilâyetine

 

C [evâb-ı] 21 Şubat [1]330. Silâh idhâlâtına tavassut ettiği ve hâricdeki Ermenilerle tertîbât‑ı ihtilâl-kârâne için muhâberesi bulunduğu nâmına gönderilen mektûbdan anlaşılan şahs Samsun’da halı ticâretiyle meşgûl olan Hüsrev Kasabyan ismindeki kimsedir. Merkûmun Samsun’da bulunan birâderi Kigork’da tevkîf ettirilmişdir. Kendisinin Dîvân‑ı Harb’e tevdî‘ olunmak üzre Samsun’a i‘zâmı.

 

Fî 24 Şubat sene [1]330

 

Nâzır

 

İmzâ

 

Özet

Silah idhaline tavassut ettiği, hariçteki Ermeniler ile ihtilal gayesiyle muhaberede bulunduğu anlaşılan ve Samsun’da halı tüccarlığı yapan Hüsrev Kasapyan’ın biraderi Kigork’un da tevkif edildiğinden bahisle kendisinin Divan-ı Harb’e verilmek üzere Samsun’a i’zamına dair Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti’nden Mamuretü’1-Aziz Vilareti’ne çekilen telgraf.

1333.R.22

DH.ŞFR 50/209 Belge No: 1

 

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü. 

 


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-57

Ocak 31, 2007

DH.

ŞFR, 50/127

Bâb‑ı Âlî Dâhiliye Nezâreti

Emniyyet‑i Umûmiyye Müdîriyyeti

Umûmî: Husûsî:

Umûm. 1053

Şifre

Edirne

Vilâyetine Urfa Mutasarıflığına
Erzurum İzmit
Adana Bolu
Ankara Canik
Aydın Karesi
Bitlis Kayseri
Haleb Karahisâr‑ı Sâhib
Hüdâvendigâr    
Diyârbekir    
Sivas    
Trabzon    
Ma‘mûretü’l-azîz    
Van    

Bitlis’de zuhûr eden Ermeni eşkıyâsı ve Haleb ve Dörtyol’da yine Ermenilerin askere karşı vukû‘ bulan tecâvüzâtı ve Kayseri’de zuhûr eden külliyetli bombalarla Rumca, Fransızca, ve Ermenice grupları hâvî şifreli muhâberât evrâkı memlekette düşmanlarımız tarafından bir ihtilâl teşebbüsü hazırlanmakta olduğuna delâlet ettiğinden her türlü ihtimâle karşı bu gibi vakâyi‘ tahaddüs eden menâtıkda tatbîk olunacak mu‘âmele ile taht‑ı silâhda bulunan Ermeni efrâd hakkında Ordû-yi Hümâyûn Başkumandanlığı Vekâleti’nden ordulara teblîgât‑ı mahsûsa ve umûmiyye îfâ kılınmışdır. Mülkiyyeye ta‘alluk eden husûsâtta bilâ-ifâte‑i zamân cihet‑i askeriyye ile bi’l-müzâkere îcâb eden tedâbîrin tamâmî‑i tatbîkine fevka’l-âde i‘tinâ olunması ehemmiyyetle tavsiye olunur.

Fî 15 Şubat sene [1]330

Nâzır

İmzâ 

Özet

Bitlis’de zuhur eden Ermeni eşkıyasının Halep ve Dörtyol’da askerlere tecavüz etmeleri; Kayseri’de bombalar ortaya çıkması; Rusça, Fransızca ve Ermenice yazılı şifreli muhaberat evrakının muhtemel bir ihtilali haber vermekte olduğundan gerekli tedbirlerin alınması hakkında Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti’nden Edirne, Ankara, Aydın, Halep vilayetleri ile Bolu, Karesi, Kayseri ve Karahisar-ı Sahib mutasarrıflıklarına çekilen telgraf.

1333.R.13

DH.ŞFR 50/127 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-56

Ocak 31, 2007

DH. ŞFR, 48/220
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Emniyet i Umûmiyye Müdüriyeti
Husûsi: 143
Şifre
“Mahrem ve müsta‘celdir. Bizzat Cevdet Bey
tarafından hal olunacaktır. ”
Van Vâlisi Cevdet Beye
Sebkeden istîzâha cevâben vilâyet vekâletinden alınan 16 Kânûn ı evvel sene [1]330 tarihli şifrede Karçıkan vukû‘âtından sonra bu kere de Gevaş’a yarım saat mesâfedeki Atalan karyesinde Gevaş kadısı ile Van’a posta götüren jandarmaların yine Ermeniler tarafından şehîd edildiği ve kıyâmın Şatak ve Havasor havâlîsine kadar intikâl ederek Şatak’da da kaymakam ile jandarmalardan ve me’mûrîn ve ahâlîden ba‘zılarının şehîd düşdüğü bildiriliyor. İdâme i sükûn ile berâber maksad ı aslî olan haysiyet i hükûmetin te’mîn i muhâfazası için tedâbîr i serî‘a ve kat‘iyye ittihâzı îcâb eder iken esbâb ve sevâ’iki vilâyetce de tamâmen ma‘lûm olması îcâb eden şu vekâyi‘a karşı pek sakîm ve bî-sûd bir tedbîr olmak üzre hey’et i tahkîkiyye ve nâsıha göndermek meb‘usları sevketmek ve bu sûretle merkez i mefsedet bir karye demek olan Atalan’daki katilleri, içlerinde ecnebî ermenilerinin de bulunduğu bildirilen çeteleri kaçırtmak ve bi’l-âhire de müfreze ile gûyâ hâriçden vukû‘ bulacak bir ta‘arruza karşı bu karyeyi muhâfaza etmek ve şu harekâtı evvelce de iş‘âr olunduğu vecihle kat‘î ve mü’essir darbelerle daha mebde’inde imhâ ve itfâ mümkün iken vilâyetin diğer kazâlarına kadar sirâyet ettirmek pek ziyâde şâyân ı te’essüfdür. Şu hâli tevlîd eden tedâbîr ilcâ’ât ı mahalliyeye müstenid bir zarûret netîcesi olarak ittihâz olunmamış ise vekîlin bu mes’eleyi idâre edemiyeceğini gösteriyor. Merkeze avdetiniz epeyce bir zaman için mümkün olamıyacak ise vekâlete münâsib ve müteşebbis birisi i‘zâm olunmak üzre serî‘an iş‘ârı.
Fî 17 Kânûn ı evvel sene [1]330
Nâzır

Özet

Gevaş yakınındaki Atalan karyesinde ve Şatak’da Ermenilerin memur jandarma ve ahaliden bazılarını şehid ettikleri vilayet vekaletinden geçen şifrede belirtildiğinden bahisle bu duruma engel olunamaması vekilin bu meseleyi idare edemeyeceğini” gösterdiği ve vekalete münasib ve müteşebbis birisinin gönderilmesi gerektiği hakkında Emniyet-i Umummiye Müdüriyeti’nden Van Valisi Cevdet Bey’e çekilen telgraf.

1333.S.12

DH.ŞFR 48/220 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-55

Ocak 31, 2007

DH. ŞFR, 48/182
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Emniyet i Umûmiyye Müdüriyeti
Husûsi: 142
Şifre
Van Vilâyetine
Van’la Bitlis arasındaki ba‘zı Ermeni köylerinin müsellehan kıyâm ederek bunlara Ermeni asker firârîlerinin de iltihâk ettiği ve Gevaş’a gitmekte olan kadı ile refîkini ve Gevaş’dan evrak postasını hâmilen Van’a sevk olunan posta jandarmalarını pusuya düşürerek şehîd ettikleri ve bu sebeple Van Bitlis postalarının te’hîr i ihâlesi kesb i zarûret eylediği Posta ve Telgraf Nezâreti’nden iş‘âr kılınmıştır. Bitlis Vilâyetiyle bi’l-muhâbere telgraf hutûtunun ve postanın te’mîn i muhâfazası ve vilâyetce mevcut ma‘lûmâtın serî‘an inbâsı.
Fî 15 Kânûn ı evvel sene [1]330
Nâzır
İmza

Özet

Bazı Ermeni köylerinin kıyam ederek Gevaş’a gitmekte olan kadı ile refikini ve Gevaş’tan posta evrakını Van’a taşıyan posta Jandarmalarını pusuya düşürerek şehid ettiklerinden bahis ile mezkur husus hakkında malumat inbasına dair Emniyet-i Umumiye Müdüriyyeti’nden Van Vilayeti’ne çekilen telgraf.

1333.S.10

DH.ŞFR 48/182 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.


ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-54

Ocak 31, 2007

DH. ŞFR, 48/85
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Emniyyet i Umûmiyye Müdîriyyeti
Umûmî:
Husûsî: 137
Şifre
Mahrem ve müsta‘celdir
Van Vâlî Vekîli Cevdet Beye
Reşâdiye ile Vastan ve Vastan Van arasındaki telgraf tellerinin Ermeniler tarafından kesildiği ve Pelli karakol kumandanının yine bunlar tarafından katlonulduğu ve o civârda bulunan Gevaş kaymakâmı ma‘iyyetindeki jandarmalar ile Ermeniler arasında hakîkî bir müsâdeme başladığı vekâletinizden alınan 6/7 Kânûn ı Evvel sene [1]330 târîhli şifrede iş‘âr olunur. Hattın esâsen der-kâr olan ehemmiyyetine mebnî muhâfaza ve te’mîn i selâmeti ale’l-husûs şu sırada her zamândan ziyâde matlûb ve mültezem olduğu hâlde Ermeniler tarafından birkaç def‘adır tahrîbâta ma‘rûz kalması fevka’l-âde şâyân ı dikkatdir. Hattı kesmek ve kuvve i müsellaha ile çarpışmak derecesinde cür’et göstermek tabî‘î verilen bir karâr ve ta‘lîmâta müsteniddir. Gevaş ve Reşâdiye’de bunları sevk ve idâre edenler tabî‘i mahdûd ve hükûmetçe de ma‘lûmdur. Tahkîkât ı serî‘a icrâsıyla kendilerinin temâdî i mefsedetlerine meydân bırakılmaması esbâbının istikmlâliyle beraber gerek hattın hüsn i muhâfazası ve gerek hükûmetin muhâfaza i haysiyyet ve mevkî‘i için gerek Gevaş muhîtinden ve gerek oraya mücâvir bulunan şâyân ı i‘tîmâd İslâm karyelerinden münâsib sûretde istifâde olunması sûretiyle mütecâsirlerinin te’dibleri.
Fî 7 Kânûn ı Evvel sene [1]330
Nâzır
İmzâ

Özet

Reşadiye ile Vastan ve Vastan ile Van arasındaki telgraf tellerinin Ermeniler tarafından kesildiği, Pelli karakol kumandanının yine bunlar tarafından katledildiği ve Gevaş kaymakamının maiyyetindeki jandarmalarla Ermeniler arasında müsademe başladığından bahisle daha fazla fesada meydan verilmemesi, hükümetin haysiyet ve itibarının muhafaza edilmesi ve mütecasirlerin tedib edilmelerine dair Emniyet-i Umumiye Müdüriyeti’nden Van Vali Vekili Cevdet Bey’e çekilen telgraf.

1333.S.2

DH.ŞFR 48/85 Belge No: 1

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.