iklim bilgisi-Basınç

Basınç

Atmosfer Basıncı

Atmosferi oluşturan gazların belli bir ağırlığı vardır. Gazların yeryüzündeki cisimler üzerine uyguladığı basınca atmosfer basıncı denir.

Normal Hava Basıncı

45° enlemlerinde, deniz seviyesinde ve 15°C sıcaklıkta ölçülen basınca normal hava basıncı denir.

Cıva sütununun yüksekliği ile (normal basınç 760 mm)
Cıva sütununun ağırlığı ile (normal basınç 1033 gr)
Kuvvet birimi ile (normal basınç 1013 milibar) ifade edilir.
Basınç barometre ile ölçülür. Cıvalı barometre, barograf, aneroid baramotre ve altimetre gibi çeşitleri vardır.

Cıvalı Barometre : Üstü açık bir kaba daldırılmış, yukarı ucu kapalı bir cam borudur. Hava basıncı, boruyu dolduran cıva sütununu dengede tutar. Hava basıncı azalıp çoğaldıkça cıva sütunu da alçalıp yükselir.

Cıvalı barometre camdan yapıldığı ve hep düz durması gerektiği için her zaman kullanımı kolay değildir.

Barograf : Basıncı sürekli kaydeden ve yazıcı ucu bulunan bir tür madeni barometredir.

Aneroid Barometre : Madeni barometredir. Cıvalı barometrelerin kullanım alanının sınırlı olması ve taşıma zorluğu nedeniyle geliştirilmiştir.

Altimetre : Madeni barometrelerin bir çeşididir. Yükseldikçe basıncın azalması kuralına dayanılarak, yüksekliklerin ölçülmesi amacıyla yapılmıştır.

Basınç Etmenleri

Hava basıncı çeşitli etmenler altında değişiklik gösterir.

Sıcaklık (Termik Etken)

Basıncı en çok etkileyen etmen sıcaklıktır. Sıcaklığın günlük mevsimlik değişimine bağlı olarak basınç değişir. Isınan hava genleşerek yükselir. Gazların seyrelmesi nedeniyle basınç düşer ve alçak basınç alanı oluşur. Soğuyan havada gaz molekülleri sıkışarak ağırlaşır. Ağırlaşan gazlar yeryüzüne doğru yığılır ve yüksek basınç alanı oluşur.

Yükselti

Yeryüzünden yükseldikçe;

Yerçekimi,

Atmosferdeki gazların miktarı azalır.

Bunlara bağlı olarak basınç düşer.

Hava Yoğunluğu (Dinamik Etken)

1m3 havanın içerisindeki gazların miktarına hava yoğunluğu denir. Yoğunluk su buharına ve toz zerreciklerine göre değişir.

Yerçekiminin azalıp çoğalması,

Havanın ısınıp soğuması,

Yükseltinin artması,

Dünya’nın ekseni çevresindeki dönüşü,

Hava yoğunluğunun değişmesine neden olur.

Hava yoğunluğu arttıkça basınç yükselir, yoğunluk azaldıkça basınç düşer.

Yerçekimi

Dünya’nın geoid şekli nedeniyle yerçekiminin Ekvator’dan kutuplara doğru artması, basıncın kutuplarda yüksek olmasının nedenlerinden biridir.

Mevsim

Mevsimlerin basınç üzerindeki etkisi ılıman kuşakta belirgindir. Yaz aylarında ısınmanın etkisiyle karalar alçak basınç, denizler ise yüksek basınç alanıdır. Kışın ise denizler alçak basınç, karalar yüksek basınç alanıdır. Bu durum sıcaklığın basınç üzerindeki etkisini kanıtlar.

Dünya’nın Günlük Hareketi

Dünya, ekseni çevresinde döndüğü için hava akımları yönlerinden sapar. Sapmalar sonucu 30°enlemlerinde alçalıcı hava hareketleri ile yoğunluk arttığından basınç yükselir ve dinamik yüksek basınç alanı oluşur.

60° enlemlerinde ise batı ve kutup rüzgarları karşılaşır. Bu rüzgarların birbirlerini iterek yükselmesiyle 60° enlemlerinde gaz yoğunluğu azaldığından basınç düşer. Böylece dinamik alçak basınç alanı oluşur.

UYARI : Dünyanın günlük hareketi sonucunda hava akımlarının sapması, dinamik basınç alanlarını oluşturur. Dünya’nın ekseni çevresindeki hareketine bağlı olarak oluşan basınçlara dinamik basınç denir.

Basınç Tiplerinin Özellikleri :

1013 milibardan düşük olan basınçlara alçak basınç (siklon) yüksek olanlara ise yüksek basınç (antisiklon) denir.

Alçak Basınç (Siklon)

Termik ve dinamik alçak basınç merkezlerinde benzer hava hareketleri görülür.

Havanın yoğunluğu azdır.

Hava yükseltici bir hareket gösterir.

Yeryüzündeki hava hareketi çevreden merkeze doğrudur.

Merkezden çevreye doğru basınç artar.

Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle hava akımları, Kuzey Yarım Küre’de saat ibresinin tersi yönde, Güney Yarım Küre’de ise saat ibresi yönünde sapmaya uğrar.

UYARI : Basınç farkının olduğu yerlerde, hava hareketi her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur.

Termik alçak basıncın etkili olduğu alanlarda hava sıcaklığı yüksektir.

Dinamik alçak basıncın etkisi altında olan yerlerde sıcaklık düşüktür.

Yüksek Basınç (Antisiklon)

Termik ve dinamik yüksek basınç merkezlerinde benzer hava hareketleri görülür.

Havanın yoğunluğu fazladır.

Hava alçalıcı bir hareket gösterir.

Yeryüzündeki hava hareketi merkezden çevreye doğrudur.

Dünya’nın günlük hareketi nedeniyle hava akımları, Kuzey Yarım Küre’de saat ibresi yönünde, Güney Yarım Küre’de saat ibresinin tersi yönde sapma gösterir.

UYARI : Basınç farkının olduğu yerlerde, hava hareketi her zaman yüksek basınçtan alçak basınca doğrudur.

Dinamik yüksek basıncın etkili olduğu yerlerde hava sıcak ve kurudur. Termik yüksek basıncın etkili olduğu yerlerde ise hava soğuk ve kurudur.

Basınç Kuşakları

Termik Alçak Basınç Kuşağı (Tropikal Basınç Kuşağı)

Ekvator ve çevresinde sıcaklığa bağlı olarak oluşmuştur.

Sıcaklık yüksek olduğu için sıcak çekirdekli siklon da denir.

Dinamik Yüksek Basınç Kuşağı (Subtropikal Basınç Kuşağı)

Dünya’nın ekseni çevresindeki dönüşünün rüzgarlar üzerinde oluşturduğu sapma etkisiyle 30° enlemleri çevresinde oluşan basınç kuşağıdır. Bu kuşak Kuzey Yarım Küre’de yaz aylarında kuzeye, kış aylarında güneye kayar. Alçalıcı hava hareketlerine bağlı olarak havanın ısınması ve nem miktarının düşmesi nedeniyle 30° enlemleri çevresinde çöller oluşur.

Dinamik Alçak Basınç Kuşağı (Subpolar Basınç Kuşağı)

60° enlemlerinde kutup rüzgarları ve batı rüzgarlarının karşılaşması ile oluşur. Sıcaklık düşük olduğu için soğuk çekirdekli siklon da denir.

Kışın kara ve denizlerin farklı ısınmaları aynı enlem üzerinde farklı basınç koşullarının görülmesini sağlar. Bu nedenle kışın karalar üzerinde yüksek basınç oluşması bu basınç kuşağını kesintiye uğratır.

Termik Yüksek Basınç Kuşağı (Polar Basınç Kuşağı)

Kutuplar çevresinde düşük sıcaklık nedeniyle oluşan, yüksek basınç alanıdır.

UYARI : Basınç kuşakları, Kuzey Yarım Küre’de karalar üzerinde kesintiye uğrar. Güney Yarım Küre’de ise karaların oranı çok az olduğundan basınç kuşakları daha düzenli ve süreklidir.

Türkiye’de Etkili Olan Basınç Merkezleri

Türkiye farklı özellikteki basınçların etkisinde kalır. Bu durum daha çok Türkiye’nin matematik konumunun sonucudur.

Yüksek Basınçlar :

Sibirya Antisiklonu

Ülkemizde doğu ve kuzeydoğudan sokulan termik kökenli yüksek basınç alanıdır.

Türkiye’yi sadece kış aylarında Doğu Anadolu ve Balkanlar üzerinden sarkarak etkiler.

Az fakat etkin kar yağışı ile soğuk ve ayazın fazla olduğu hava tipini simgeler.

Balkanlardan sarktığında Azor yüksek Basıncı ile birleşerek İzlanda Alçak Basıncı’nın Türkiye’yi etkilemesine izin vermez. Bu nedenle uzun süreli, sakin ve soğuk kuş koşulları yaşanır.

Azor Antisiklonu

Ülkemizi sürekli etkileyen dinamik kökenli yüksek basınç alanıdır.

Kışın serin, yağışsız ve batı yönlü rüzgarlarla kendini belli eder. Rüzgar hızları yavaştır.

Kışın sürekli alçalıcı hareket gösterdiği ve soğuk yeryüzüne dokunduğu için havanın alt kısımlarında soğuk, durgun bir hava katmanı oluşur. Bu durgun hava bölümü içerisinde şehirsel atıklar birikerek hava kirliliğine neden olur.

Kış ayalarında Kuzey Afrika üzerinde İzlanda Alçak Basıncı’nın sıcak bölümü oluşarak İzlanda Alçak Basıncı’nın değişmesine yardım eder. Yaz aylarında ise güneş ışınlarının gelme açısına bağlı olarak etki alanını Akdeniz üzerinden İngiltere’ye kadar genişletir. Bu durumda Türkiye’de kuzey yönlü rüzgarlar etkili olur.

Alçak Basınçlar :

İzlanda Siklonu

Dinamik kökenli bu alçak basınç alanı kışın etkilidir.

Ülkemize batı ve kuzeybatıdan sokulur.

Hareketli hava kütlelerini getirdiği için rüzgar birkaç gün ara ile çok farklı yönlerden eser. Rüzgarın esme yönü güneybatıdan başlar, kuzeybatıya kadar döner. Bu basınç merkezinde güney sektörlü rüzgarlar sıcaklığı artırırken, kuzey sektörlü rüzgarlar sıcaklığı düşürücü etki yapar ve cephesel yağışlara neden olur. Özellikle Karadeniz’de bubasınç alanı etkisiyle cephesel ve orografik yağışlar görülür.

Eğer kendisinden daha sıcak olan Akdeniz’e iner ve uzun bir süre burada kalırsa nem yüklenir. Türkiye’nin güneybatı kıyılarında aşırı kış yağışlarına neden olur.

Basra Körfezi – İran Siklonu

Termik kökenli bu basınç alanı, yaz aylarında karaların aşırı ısınması nedeniyle oluşmuştur.

Ülkemizde güney ve güneydoğudan sokulan ve yaz aylarında etkili olan Basra Alçak Basıncı;

Aşırı çöl sıcaklarının yaşanmasına,

Yaz başlarında karaların fazla ısınması ve atmosferin üst kısımlarının daha soğuk olması nedeniyle ani, gök gürültülü, sağanak yağışlara,

Azor Yüksek Basıncı’nın da etkisiyle kuzey yönlü rüzgarların etkin olmasına neden olur.

kaynak: bilgidünyası E kitap

Reklamlar

53 Responses to iklim bilgisi-Basınç

  1. sertan dedi ki:

    iyi günler

  2. orhan dedi ki:

    çooooooook güzel

  3. seren dedi ki:

    ya tamam çok güzelde ben bu yazıyı alamıyorum ya kopyalayamıyorum:((

  4. ismailkorpe dedi ki:

    tüm sayfayı seçip word’e aktarın, sonra oradan alırsınız. wordpress’le alakalı bir sorun bu.

  5. ebru dedi ki:

    süüüüüüüüüüüüüüüüüpeeeeeeeeeeeeeerrrrrrrrr

  6. ebru dedi ki:

    ya süperde ben aynı zamanda neden farklı iklim koşulları yaşandığını bulamadım

  7. Zafer Koçaş dedi ki:

    Teşekkürler. Güzelce açıklanmış. Barometre, termometre ile tahmin yapabiliriz.

  8. DUYGU dedi ki:

    BENCEDE GÜZEL ACIKLANMIS TESEKKURLER…

  9. DUYGU dedi ki:

    bencede güzel olmus tesekkurler.ama ben kendı konumu bulamadım o ayrı konu tabii :(:(

  10. volkan dedi ki:

    slm gercekten cok super olmus yapanııın elıne saglık:)benı ekleyın:):):):)

  11. volkan dedi ki:

    slm öncelikle böyle bir sayfa kurduğunuz için çok sağolun.ödevimi bu sayfada buldum.(kib).)))

  12. volkan dedi ki:

    öncelikle böyle bir sayfa kurduğunuz için teşekkürler.(kib).)))))

  13. volkan dedi ki:

    arkadaşlar hepinize merhaba.

  14. ali dedi ki:

    cok teşekürler böyle pırogram cıkardıhınız ıcın selam mılet nasılsınız bakın şalışan kazanır

  15. ali dedi ki:

    cok teşekür ederım cok saolasınız

  16. tugce dedi ki:

    çoookkkkkkkkkkkkkkk süüüüüüüüüüüüüpeeeeeeeerrrrrrrrrrrrr ödevimide buldum ve sözlü notum 100 çooookkk teşekkürler….

  17. tolga dedi ki:

    COK İYİ VE GÜZEL İŞİME YARAR ……………..

  18. cama dedi ki:

    boyle bir site açtıgınız için teşekkürler.yararlı oluyor gerçekten k.i.b. :)

  19. duygu.chngr dedi ki:

    cok güsell=)

  20. gülderen dedi ki:

    çookk tşkkürler aradığımı buldum çook saoluunn

  21. qbra dedi ki:

    cok güzel bi site cok saolun:))))

  22. sağnak dedi ki:

    çoook güzel bi site
    beni ekleyin lütfen sagnak_yagmur00@hotmail.com

  23. nur dedi ki:

    hiç fena değil ama öbür sitelerden kötü çünkü sadece aradığımız şey yok ben anlamadım yani

  24. girl dedi ki:

    süper ya kopyalamak yerine başka bişi yaptım ve aldım yazıyı çok thanks

  25. senem dedi ki:

    dunyanın 26.000 yılda tamamladıgı bır hareketı var.Bu kareket sonucu dogal olarak kuzeyın yerı degısıyor dolayısıylada ıklımlerımız degısıyor.Su sıralarda sıkca bahsettıgımız kuresel ısınmanın nedenı bu olamazmı? Yanı bence kuresel ısınma ıcın yapılabılınecek bırsey yok sızce?

  26. eda dedi ki:

    arkadasım bı ıkı de ornek versen daha ıyı olmamı??nese buna da sukur thanks falan fılan yhanı

  27. melisa dedi ki:

    hhhhhhhhhhhhhhharika ötesiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii

  28. hulya dedi ki:

    ayyy valla saolun çok iii acıklanmış thanx you yanıııııııııııı

  29. hulya dedi ki:

    ayyyyyyyyy çok süppppper bişiiiiiiiiiiiiiiiiii yaaa

  30. sadsad dedi ki:

    çokkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkkk güzel saol bilidir

  31. EMRE dedi ki:

    böyle birşey yapmanız iyi olmuş

  32. gizem dedi ki:

    neden dağcılar maske kullanırlar

  33. cansu dedi ki:

    herşey güzel çok iyi ödevimi buldum msn adresin cansu1109@ eklemek istiyenler eklesin

  34. özlem dedi ki:

    herşey çok güzel teşekkürler

  35. emre dedi ki:

    çok süper kım yapmışsa tşk beni eklemek isterseniz beklıyorum ok
    ibo_ceza_1992@hotmail.com

  36. ZEYNEP ÖZEL dedi ki:

    çok iğrenç hiç beğen medim

  37. ZEYNEP ÖZEL dedi ki:

    bana tablosu lazım ama ben onu bulamadım bulan var mı

  38. ayçe dedi ki:

    tablosunu bulan var mı

  39. ECE dedi ki:

    İĞRENÇ OLMUS CÜNKÜ HİÇ İSTEDİĞİM BİŞEY BULAMIYORUM KUSURA BAKMAYINIZ

  40. merve dedi ki:

    yaa acayip güzel olmuş çok tesekkurler çok işime yarıcak :)

  41. meryem dedi ki:

    YA BEN HICBIR SEY ANLAMADIM

  42. büşra dedi ki:

    sitenize yine geldim ama yine bişey bulamadım

  43. kerem dedi ki:

    alyounna seninle tanışmak isterim ama yazın biraz ağır olmuş türklere hakaret yok bulamıyorsa bunu dile getirmiş ne var o az türkçenle yazını okuyabiliyoruz bu arada msn ver hangi ülke

  44. alyounna dedi ki:

    BEN İTALYANIM KEREM VE SENİNLE TNIŞMAK İSTEMİYOR BEN OKEY BABY

  45. ilge dedi ki:

    basıncla ilgili sorunum var….ah bu coğrafyacılar!!! :s

  46. tupçe dedi ki:

    berbat bi site konudan alakasız herşey var mübarek

  47. semihfb dedi ki:

    ya çok güsel teşekkürler valla sonawım war ona bile burdan çalıştım çok yardımcı oldunuz saolun :)

  48. duygu ertürkler dedi ki:

    arkadaşlar ne olursalsun ortada bir emek var unutmamak lazım. gizemin sorusuna cevabım dağcıların oksijen maskesi kullanma nedeni yükseklare çıkarken yerçekiminin etkisinin azalmasına bağlı olarak gazların yoğunluğunun azalmasıdır. insan vücudundaki basınç ile yaşadığımız ortamdaki basınç birbirine yakın olduğu için hissetmeyiz .ancak yukarıya çıkıldıkça çevredeki basınç azaldığı için vücudumuz tepki gösterir.

  49. fadik dedi ki:

    siteye bayıldım h

  50. serenn..!! dedi ki:

    walla hariqa olmuşş kaç alcam dönem ödewinden 100 alırsam brawo size:D

  51. my immortal dedi ki:

    gzl olmuş ama aradğm konuyu bulamadım

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: