ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-17

HR. SYS, 2879/8_1
Devlet i Aliyye i Osmâniyye
Filibe Şehbenderliği
Aded
740/243
Hulâsa: Artin Efendi Cebelyan hakkında
Mahremâne
Sadr ı a‘zam ve Hâriciye Nâzırı Devletlü Fahâmetlü Sa‘îd Halîm Paşa Hazretlerine
Ma‘rûz ı çâker i kemîneleridir ki
Ba‘zı Ermenilerin harekât ı mefsedet-cûyânelerinin ta‘kîbi esnâsında bu gibi harekât ı müessifeyi menâfi‘ i milliyesine külliyyen mugâyir bulunduğu ve bunlara meydan vermemeyi bir vazîfe i milliye bildiği beyânıyla şehbender-hânemize arz ı hidmet eden Artin Efendi Cebelyan buralara â’id şâyân ı dikkat ba‘zı ma‘lûmât i‘tâ eylediği gibi Memâlik i Osmâniyye dâhiline â’id ba‘zı hissiyâtından dahî bahseylemiş olduğundan keyfiyyet Sefâret i Seniyye’ye arzolunmuş ve mûmâ-ileyhin Der-sa‘âdet’e sevki sefâret i müşârün-ileyhâca münâsib görülmüş olmağla îcâb edenlere mal‘ûmât ı mahremâne i lâzımenin teblîği husûsunda evâmir i âsaf i ekremîlerinin bî-dirîg buyurulması zımnında arz ı keyfiyyet vecîbe i zimmet addolunmuştur.
Mûmâ-ileyh menfa‘at-dâr ba‘zı hükûmât ı ecnebiyyenin teşvîkât ve tesvîlâtına kapılan veyahut bir takım agrâz ı husûsiyye güden ba‘zı Ermenilerin memâlik i ecnebiyyede ba‘zı tahrîkâtta bulundukları gibi dâhil i Memâlik i Osmâniyye’ye de teşmîl i mefsedete sâ‘î olduklarını ve İstanbul, İzmir gibi merâkiz i mühimmede bir vak‘a i mü’essife çıkartıp hem bâdî i felâket olmak hem de kıtâle sebebiyyet vermek gibi ba‘zı ahvâl i mü’essife ile Müslümânlık ve Hristiyanlık mes’eleleri çıkararak Avrupa efkâr ı umûmiyyesini tehyîc gibi makâsid i mahsûseyi îmâ eden hissiyâtına binâ’en bu misillû makâsid i mel‘anet-kârânenin husûlüne meydan vermemek üzre ta‘kîbât ı lâzımede belki îfâ-yi hidmette muvaffak olabileceğini ifhâm eylemektedir.
Mûmâ-ileyhin izhâr ettiği hüsn i niyyet ne kadar şâyân ı takdîr ise mazhar ı taltîf ve müzâheret olması dahî o derece medâr ı şevk u gayret olacağı der-kârdır. Ma‘amâfîh me’mûrîn i Osmâniyye’yi beyhûde yere işgâl veya yanlış yollara îsâl gibi fikir ve gayret besleyenler de eksik olmayacağı vârid i hatır olduğundan tedâbir i ihtiyâtiyyenin ittihâzı lüzûmu âşikârdır. Buralarda vukû‘ bulacak ihbârâtını tedkîk müşkil olduğu gibi îcâbında mes’ûl tutulması dahî kâbil olmadığından doğrudan doğruya Hükûmet i Seniyye’nin zîr i nezâret ve müzâheretinde îfâ-yi hidmet eylemesi daha münâsib görüleceği der-kârdır.
Mûmâ-ileyh hudûda kadar hidmet i askeriyyesine azîmet eden bir Osmânlı askeri misillû evrâk ı mürûriyye ile sevkolunacak ve yedine verilecek bir vesîka i mahsûsa ile dahî Der-sa‘âdet’e kadar i‘zâm edilecektir. Îcâb edenlere bî-dirîg buyrulacak evâmir i sâmîleri üzerine Der-sa‘âdet’e vürûdunda dahî me’mûriyyet i â’idesince kendisinin nazar ı dikkati celb etmeyecek bir sûret i münâsibe ve tayyibede lâzım gelen makâma sevki menût ı re’y i rezîn i âsaf i ekremîleridir.
Mûmâ-ileyh Der-sa‘âdet ahâlîsinden olub Yenikapı’da Bostaniçi mahallesinde 147 numaralı hânede mukayyed ve otuz yaşındadır. Kasîru’l-kâme ve esmeru’l-levn olub saç kaş ve bıyıkları koyu siyahtır. Bıyıkları kesik ve sertçedir. Adapazarı Ermeni Mektebi’nde mu‘allim iken bu cihete firâren gelmiş ve şimdi ahvâle vukûfu üzerine bi’n-nedâme arz ı hidmet eylemiş olduğunu beyân eylemektedir. Mu‘allim sıfatıyla askerlikten istisnâ’iyyetine dâ’ir elinde bir de vesîka vardır. Ekseriyyetle vukû‘ bulan bu gibi firâr husûsları ve tarîkleri hakkında da ma‘lûmât vereceği gibi ta‘kîbâtta dahî bulunacağı der-kârdır. Te’mîn i mu‘âmele için mûmâ-ileyhin Der-sa‘âdet’e vürûdunun lütfen iş‘ârı için lâzım gelenlere evâmir i sâmiye i âsaf i ekremîlerinin bî-dirîg buyurulması niyâzı bâbında emr ü fermân hazret i veliyyü’l-emrindir.
Fî 27 Teşrîn i Sânî sene [1]330
Fî 10 Kânûn ı Evvel sene [1]914
Şehbender
İmzâ

HR. SYS, 2879/8_2
Bâb ı Âlî
Hâriciye Nezâreti
Umûr i Siyâsiyye Müdîriyyet i Umûmiyyesi
Mühimme Kalemi
1 Kânûn ı Evvel sene [1]330
1870 – 58631
Hulâsa: Artin Efendi Cebelyan
Mahremâne
Dâhiliye Nezâret i Celîlesine
Hükûmet i Seniyye’ye arz ı hidmet eden Artin Efendi Cebelyan hakkında ba‘zı ifâdâtı muhtevî olarak Filibe Şehbenderliği’nden alınan 10 Kânûn ı Evvel sene [1]914 târîhli tahrîrâtın sûreti leffen irsâl kılındı. Şehbenderliğe teblîğ olunmak üzre mûmâ-ileyhin Der-sa‘âdet’e vusûlünün taraf ı senâverîye iş‘âr buyurulması mütemennâdır efendim.

Özet

Hükûmet-i Seniyye’ye arz-ı hizmet eden Artin Efendi Cebelyan hakkında Filibe Şehbenderliği’nden gönderilen tahriratın takdim kılındığı.

1914.12.10

HR.SYS 2879/8 Belge No: 1-2

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: