ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-32

HR. SYS, 2879/40_1
Stockholm Sefâret i Seniyyesi
Adet
Umûmî: 3314
Husûsî: 112
Ermeniler hakkındaki karârın neşrine dâir cevâp
Sadrâzam ve Hariciye Nâzırı Fahâmetlü Devletlü Said Halim Paşa Hazretlerine
Ma‘rûz ı çâker i kemîneleridir
Âsâyiş i mahallî ve müdâfa‘a i milliye nokta i nazarından bazı menâtıkta ikâmetleri câ’iz görülemeyen Ermeneler’in teb‘îdi hakkında ittihâz buyurulan mukarrerâta âid 12 Temmuz sene 1915 tarih ve 197 numaralı telgrafnâme i müzeyyele i cenâb ı nezâretpenâhîleri müte‘addit nüsha olarak temsîl ettirilerek ol-bâbdaki evâmir i sâmiyelerine imtisâlen İsveç telgraf ajansı vâsıtasıyla gazetelere ve mahall i me’mûriyetlerindeki gazetelerde neşrettirmek üzre şehbenderlerimize teblîğe müsâra‘at kılınmış ve iki gün geçtiği halde derc i sahâyif edeceklerine en ziyâde emîn olduğum (Stockholm Dagblatt, Neues Dagblatt Aftoblatt )gazetelerine bile intişâr etmediği görülerek mezkûr gazetelere sûret i mahsûsada mürâca‘at olunmuş ise de (Allehande ) idârehânesinden “İsveç halkınca şâyân ı mütâla‘a görülmediğinden gazetemizde bu gibi makâlâta yer bulunamıyacağı “ve (Stockholm Dagblatt) dan “Böyle bir tebliğ almadık” gibi kâzib bir cevap alındığı gibi daha geçenlerde muhâbiri Çanakkale dârü’l-harbine kabûl edilen (Aftoblatt) danda “Bu mes’ele hakkında gazetemizde vaktiyle bahsolunmadığı cihetle şimdi tekzîbnâme neşrine lüzûm görülmediği”dermiyân kılındı. Şimdiye kadar lehimize ve nisbeten hayr-hâhâne idâre i lisân eden bu üç gazetenin bile böyle birden bire tebdîl i tavır eylemeleri esbâbı İsveç’in yeni ateşemiliteri hakkında mahremâne olarak takdîm i huzûr ı sâmîleri kıldığım tahrîrât ı bendegânemde arz olunan ahvâlden münba‘is olduğu vârid i hâtır ı çâkerî olmaktadır. Bunlardan bazılarının taltîfi yoluna gidilse vesâtatlarına mürâca‘at olunduğu zaman istihsâl i matlab mümkün olacağı me’mûl ise de bu bâbda vâki‘ olacak ma‘rûzât ı çâkerânemin ma‘a’t-te’essüf senelerce nazar ı i‘tibâra alınmayacağına emsâl ile mutma‘în olduğumdan bi’l-âhire mahcûb olmamak için kimseye taltîfi hakkında istirhâmâtda bulunacağıma da’ir va‘de cesâret edememekteyim. İsveç halkı umûmiyetle ünvân ve nişân ile temeyyüz eylemekten pek ziyâde mahzûz ve mesrûr olduğundan bir çoğunu bu vâsıta ile tarafımıza temâyül ettirmek imkânı mevcutdur. Şehbenderlerimizden cevab vürûdunda arz ı ma‘lûmâta müsâra‘at kılınacağı tabi‘î olmağla ol-bâbda emr u fermân hazret i veliyyü’l-emrindir.
Fî 17 Temmuz sene 1915
Stockhlom Sefîri
Bende
İmza

HR. SYS, 2879/40_2
Bâb ı Âlî
Hariciye Nezâreti
Umûr ı Siyâsiyye Müdüriyyet i Umûmiyyesi
Mühimme Kalemi
21 Ağustos sene 915
49-69969
Hülâsa: Stockhlom’daki gazetecilerin taltîfleri.
Stockholm Sefîri Mustafa Şekib Beye
17 Temmuz 915 tarihli ve112 husûsî numaralı tahrîrât ı vâlâlarını ahzeyledim.
Bazı teblîğâtımızın İsveç gazeteleriyle neşri emrinde tesâdüf ettiğiniz müşkilâtı tafsîl ve onları iktihâm için İsveçlilerin ünvân ve nişân istihsâline meyillerinden bi’l-istifâde maksadımıza hizmet edecek gazetecilerin taltîflerini teklîf buyuruyorsunuz. Şu mütâla‘anız musîbdir. Binâ’en alâ zâlik bunların en ileri gelenlerinden bir kaçının isimlerini ve mevki‘ i ictimâ‘îlerine ve gazetelerinin ehemmiyetleri derecesine nazaran hangi nev‘ ve rütbeden nişân ya madalya ile tatyîbleri lâzım geleceğini bi’t-takrîr bildirdiğiniz halde icrâ-yı îcâbına tevessül olunur.
Bu yoldaki inhâlarınızın nazar ı i‘tibâra alınmıyacağına istidlâl için tahrîrât ı mezkûrenizde îmâ‘en zikrettiğiniz “emsâl” Göteborg ve Bergen’deki fahrî şehbenderlerimizle Göteborg Şehbenderhânesi kâtibinin terfî‘an ya müceddeden ünvân ve nişânlarla taltîflerine mütedâ’ir iş‘ârâtınız olmak iktizâ eder. Almış olacağınız cevablarımdan ma‘lûmunuz olmuş olacağı vecih ile mûmâ ileyhimin bu sûretlerle taltîflerine âid inhâlarınız hüsn i takdîr ve tamâmen is‘âf olunmuştur. Menâfi‘ i hükûmet nâmına ittihâzını tasavvur ve istilzâm eylediğiniz tedâbîri taraf ı senâverâneme bildirmek husûsunda öyle zunûn ve istidlâlâta teb‘ıyetle tereddüd ve içtinâba mahal olmadığını ve bu bâbdaki iş‘ârlarınızın nazar ı dikkate alınıp hilâfı re’y ve mülâhaza hâsıl olursa haberdâr edileceğinizi beyân ederim.

HR. SYS, 2879/40_3
Bâb ı Âlî
Hariciye Nezâreti
Umûr ı Siyâsiyye Müdüriyyet i Umûmiyyesi
Mühimme Kalemi
4 Eylül sene 915
53-70722
Stockholm Sefîri Mustafa Şekib Beye
21 Ağustos sene 915 tarihli ve 49-69969 numaralı tahrîrât ı senâverîye zeyldir.
9 Ağustos sene 915 tarihli ve 3347-129 numaralı tahrîrât ı vâlâlarında mevzû‘ ı bahs olan Aftonblatt Gazetesi muhâbır i mahsûsu Mösyö “Letkovist”in harb madalyası ile taltîfine âid mu‘âmelenin icrâsı musammem olduğu gibi taltîflerini evvelce inhâ buyurmuş olduğunuz gazetecilerin -21 Ağustos 915 tarihli ve 49 numaralı cevâb ı hulûsûrîde bildirildiği üzre- en ileri gelenlerinden bir kaçının isimlerini ve mevki‘ i ictimâ‘îlerine ve gazetelerinin ehemmiyetleri derecesine göre hangi nev‘ ve mertebeden nişân ya madalya ile tatyîbleri lâzım geleceğini bi’t-takdîr bildirdiginiz halde icrâ-yı îcâbına tevessül olunacak olup şukadar varki İsveç’de hükûmet i hâzıranın düşmanlarımıza meyl dolayısıyla bize müteveccih olmadığını bi’l-vesîle iş‘âr etmiş olduğunuza ve bizde olduğu gibi İsveç teb‘ası bir devlet i ecnebiyyeden böyle nişân ya madalya ahzetmekte hükûmet i metbû‘asının iznine kânûnen veyâ usûlen muhtâç ise hükûmet i mezbûre -başka taraflarda emsâli görüldüğü üzre- harbde bî-taraflığını ileri sürerek izin-dirîğ edecek olursa bir taraftan maksad ı taltîf tamâmen husûle gelmeyip diğer taraftan şeref ve haysiyet i Hükûmet i Seniyye’de bu yüzden müte’essir olacağına göre bu cihet hakkındaki ma‘lûmât ve mütâla‘anızın dahi iş‘âr buyurulmasını ricâ ederim.

Özet

İsveçli gazetecilerden bazılarının taltif edilmeleri.

1915.7.17

HR.SYS 2879/40 Belge No: 1-3

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: