ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-46

DH. EUM. EMN, 70/25_1
Sivas Vilâyeti
Mektûbî Kalemi
Adet
Umûmî: 34262
Husûsi: 151
Dâhiliye Nezâret i Celîlesine
Devletlü efendim hazretleri
Onuncu Kolordu kumandanının Amasya’ya muvâsaletlerinde mekâtib i sâ’ire i mahalliye talebesi meyânında merâsim i istikbâliyeye iştirâk eden Ermeni Mektebi şâkirdânı yedlerinde görülen ve merâsimin hitâmından sonra murahhasahâneden aldırılan beş nev‘ bayrağın ihtivâ ettiği eşkâl ve ibârât hakkında îzâhât ve tafsîlâtı müş‘ir livâ polis komiserliğinden verilip Amasya Mutasarrıflığı’ndan gönderilen rapor sûreti leffen takdîm kılındı. Bu bâbda ta‘kîbât ı kânûniyye icrâsı ahâlî i islâmiyye ve hristiyâniyye arasında münâfereti ve mes’elenin derecesinden fazla bir takım ifşâ’âtı mûcib olacağı mülâhazasına binâ’en muvâfık olmadığının ve iki unsur beyninde nifâkı mûcib olan ve Osmanlılığa yakışmayan bu gibi ahvâlin tekerrürüne meydan verilmemesi lüzûmunun murahhasa vekîline teblîği mezkûr mutasarrıflığa cevâben yazılmıştır. Murahhasahânenin evvelce de vukû‘bulan ahvâl i ğayr i lâyıkasına mebnî Patrikhânece kendisine tevbîhât icrâ edilmişdi. Bu yolsuzlukdan dolayı da tenbîhât ve ihtârât ı lâzime icrâ ettirilmesi menût ı re’y i âlî i nezâretpenâhîleridir. Ol bâbda emr u fermân hazret i men lehü’l emrindir.
Fî 25 Cumâde’l ûlâ sene [1]332
Ve
Fî 7 Nisan sene [1]330
Sivas Vâlisi
İmza

DH. EUM. EMN, 70/25_2
Sivas Vilâyeti
Mektûbî Kalemi
Adet
Amasya Polis Komiserliği’nden verilen 26 Mart sene [1]330 tarih ve 25 numaralı rapor sûretidir.
Teşkîlât ı cedîde i askeriye mûcebince Sivas Kolordu Kumandanlığına ta‘yîn buyurulan Rıza Paşa hazretlerinin mahall i me’mûriyet i cedîdesine azîmet etmek üzre bugün Amasyayı teşrîf buyuracakları istihbâr edilmesi üzerine li ecli’l istikbâl Köklis(?) Tepesine kadar çıkan züvvâr ve mekâtip şâkirdânı meyânında Ermeni talebesinin de isbât ı vücûd eylediklerini ve fakat ellerindeki bayraklarda râyet i Osmâniyyeyi muhil hiçbir bayrak olmadığı muhâfaza i inzibât maksadıyla i‘zâm kılınan me’mûrîn i inzibâtiyye tarafından bâ rapor bildirilmesi üzerine telefonla muallimlerden istenilmek sûretiyle ahz ve irsâli me’mûrîn i mûmâ ileyhime teblîğ edilmiş ise de kalabalık ahâli arasında bunun ahzı ahâlî i islâmiyyenin hissiyâtlarını rencîde, galeyân ve feverânlarını ihzâr edeceği mûmâ ileyhim tarafından te’emmül edilerek ahâlî arasından tebâ‘üdlerinde ahzedilmesi münâsib görülerek Sevâdiye(?) mektebine tekarrüblerinde taleb i vâki‘lerine cevâben mektep müdürü Ferid Cemil Efendi Ermeni mekteplerinin murahhasahânenin taht ı himâyesinde bulunmaları hasebiyle emir telakkî etmeden i‘tâda ma‘zûr bulunduğunu ifhâm eylemesiyle Kıdemli Komiser Mu‘âvini Oseb Efendi murahhasahâneye gönderilerek bayraklar taleb edilmesine binâ’en mûmâ ileyh Ferid Cemil Efendi tarafından beşinci sınıf ve Ermenice (Marş ileri ) beyaz renkde ve altıncı sınıf çiçekli kavs içerisinde iki ufak salîb resmi ve Türkçe Ermenice yazı ve ortasında üst tarafında nisbeten büyükce hilâl resmi ile (Bugünkü işi yarına bırakma) kırmızı ve digerinde (Bi lâ sefâlet yoktur sa‘âdet ) (Millet M 6 S) kırmızı ve yine beşinci sınıf Ermeni hurûfât ve Türkçe ifâde ile (Emek olmayınca yemek olmaz) ibârâtı ve iki küçük ay ve yıldız resmi ile kırmızı renkde ve yeşil renkde üzerinde necm ve hilâl menkûş bir ki cem‘an beş adet bayrak getirip teslîm etti. Lede’s su’âl Kumandan Paşa hazretlerinin saat altıda teşrîf buyuracakları aynı saatde murahhasahâden haber verilmekle talebe tarafından acele edilmesinden sehven talebenin teşvîk ve terğîbi zımnında ba‘zı ibârât muharrer ve sınıflara mahsûs bayraklar alındığı ve bunda bir sû’ i fikir ve niyyet bulunmadığını ifâde eylemiştir. İstikbâl mahallinde hâzır bulunan efendilere mevdû‘ bayraklar irâ’e olunarak armaya müşâbih veyâ tâc menkûş bayrağın mevcûd olmadığı ve yerine yeşil bayrağın getirildiği ifâde olunması üzerine tekrâr Mu‘âvin Oseb Efendi delâletiyle mezkûr bayrak arattırılmış ise de mevcûd bayraklarının bundan ibâret bulunduğu ityân edildiği ve getirilen beş adet bayrak el hâletü hâzihi dâ’ire i âcizîde mevcûd bulunduğu ve bu mâdde cihet i askeriyece ta‘kîb edilmekte olduğunu mübeyyin işbu rapor ı âcizânem bi’t tanzîm arz ve takdîm kılınır. Ol bâbda.

Özet

Sivas Kolordu Kumandanlığı’na tayin olunan Rıza Paşa’yı Amasya’ya gelirken karşılamaya çıkanlar arasındaki Ermeni Mektebi talebelerinin taşıdıkları bayraklardaki şekil ve dövizlerindeki ibârelerden dolayı murahhasahanenin uyarıldığı, Ermeni Patrikliği’ne de tenbihat yapılması gerektiği.

1332.C.4

DH.EUM. EMN 70/25 Belge No: 1,2

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: