ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-83

941_1
DH. KMS. 66 1/49_4
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Şifre Kalemi
Diyarbakır Vilâyetinden vârid olan şifre hallidir
C[evâb ı] 2 Şubat sene [1]325. Muş Komiseri Agob Efendiye mektub gönderen akrabasından değil mektep arkadaşlarından veTaşnaksütyûn mensûbîninden olup üç hafta akdem böyle bir şey işitmiş ve yazmış ise elinde vesîka olmadığını ve el yevm bu rivâyetlerin zâ’il bulunduğunu ve bunu kimlerden işittiğini söylemesi teklîf olunduğu halde şahıs ta‘yîn edemiyeceğini ifâde eylediği ve bundan birbuçuk mâh evvel Taşnaksütyûn kâtibi Ohan dahi Hamîdiye nâmıyla bir kulübün teşekkülünü haber vermiş ve İttihat ve Terakkî’ye mensûb ba‘zı kimselerin de dühûlünü iddi‘â etmiş ise de ihbârını te’yîd edecek bir vesîka getiremediği ve o nâm tahtında bir aks i amel ceryânı vâkî‘ olamıyacağı ve bunun Ermenilerin eşrâfa olan eski kinlerinden münba‘is ber mu‘tâd iftirâlarından bulunduğuna vukû‘at ı rûz merre ile zan hâsıl olduğu Silvan Kaymakamlığı’ndan alınan cevablarda gösterilmiştir ve iş‘âr ı mahallî nefsü’l emirde muvâfık görünmekte olup 27 Kânûn ı Sâni sene [1]325 şifre ile de arz olunduğu üzre bir aralık buralarda o kabîl müretteb şâyi‘alar çıkarılmasıyla berâber ta‘mîk ve menâbi‘i ehemmiyetle taharrî ve ta‘kîb edilmesi üzerine arkası kesildi. Esâsen vilâyetin hiçbir cihetinde hafî cemiyet yoktur. Mevcut olanlar da cemiyetler kânûnuna tatbîk i hareket ettirilmiştir. Yalnız Taşnaksütyûn ve Hınçak cemiyetleri bidâyeten merkez i umûmîden ta‘lîmât almadıklarını bahâne bi’l âhire cemiyetlerini büsbütün inkâr ettiler. Zâhiren dağıttılar. Hafiyyen ictimâ‘ada zâbıtaca meydan verilmeyeceği lehü’l hamd müstakar olan sükûn ve asâyişe karşı ister cemiyetler kulübler arasında bir ihtilafdan münba‘is ister esbâb ı sâ’ireden hâdis olsun tasnî‘ ve îkâ‘ edilmek istenilen harekât ı mümâselenin sûret i kat‘iyyede önü alınması 578, 580, 581 numaralı şifrelerdeki ma‘rûzâta temâs eden ahvâlden olmakla fermân.
Fî 6 Şubat sene [1]325
Vâli
Galib

DH. KMS. 66 1/49_5
Bâb ı Âlî
Dâhiliye Nezâreti
Şifre Kalemi
Diyarbakır Vilâyetinden alınan şifre telgrafnâme sûretidir.
Gûyâ Hristiyanlara ta‘arruz vukû‘bulacağına dâ’ir Diyarbakır’da Ermeni İnâs Mektebinde ve iki gün sonra da merkeze merbût Beşîrî Kazâsı Ermenileri miyânında bir şâyi‘â çıkarılmış ve ehemmiyetle ta‘mîk edilmekte olan menşe’ ve menba‘ı tezâhür etmemiş ise de ya silah ticâretiyle müşteğil ba‘zı Ermeni komisyoncuların kesîru’l vukû‘ olduğu üzre erbâb ı şekâveti ğâlî fiyatlarla silah mübâyâ‘asına sevketmek veyâhud beyne’l anâsır ilkâ yı nifak maksadıyla bir iki bedbin tarafından tasnî‘ edilmiş bulunmak ihtimallerine müntehî olan bu gibi ürcûfelere nazar ı bî kaydî ile bakılamıyacağından mütecâsirlerinin behemahâl zâhire çıkarılması için îcâb edenlere şiddetle vasâyâ îfâ edildiği gibi lehü’l hamd merkez ve mülhakâtta emn ü âsâyiş ber kemâl ve sunûf ı ahâlî hissiyât ı milliye i Osmâniyyenin te‘âlîsi husûsunda müttehıdü’l âmâl olarak bugibi türrehâtı işâ‘aya cür’et edenlerin hemân en ağır cezâlara çarptırılacağını ve vesâyâ yı münâsibe i sâ’iriyi hâvî i‘lânnâmeler ta‘lîkıylada efkâr ı umûmiyye tatmîn ve te’mîn edildiği berâ yı ma‘lûmât ma‘rûzdur.
Fî 27 Kânûn ı Sâni sene [1]325
Vâli
Galib

Özet

Silvan’da mukim Akrayas tarafından Muş Komiseri Agop’a yazılan bir mektupta Abdulhamid’in tahrikiyle her tarafta irtica faliyetlerine girişildiği yolundaki iddiasının asılsız olduğu. Hıristiyanlara saldırı olacağına dair çıkarılan iddiaların Ermeni silah tacirlerinin işi olduğu.

1328.S.14

DH. MUİ. 66-1/49

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: