ERMENİ TEHCİRİN SEBEPLERİ VE ALINAN TEDBİRLER-105

1080_1
ZB, 103/22_1
Geyve Kazâsı Kaymakâmlığı
Aded
36
İzmit Sancağı Mutasarrıflığı Cânib-i Âlîsine
Atûfetlü efendim hazretleri
Makâm-ı mutasarrıf-ı ekremîlerinden zeylen şeref-mübellağ Zabtiye Nezâret-i Celîlesi’nin fî 29 Nisan sene [1]324 târîhli telgrafnâme-i aliyyesine tahkîkâtı hâvî arîza-i cevâbiyyedir.
Geyve’nin Orta karyesi Ermeni mektebinde Adapazarlı Ohannes Bahrikyan ve Mihran Elmasyan nâmında iki mu‘allim bulunub telgrafnâme-i aliyyenin şeref-vürûdu üzerine hemân Polis Komiseri Râşid ve Jandarma Mülâzımı Celâl efendileri bi’l-istishâb karye-i mezkûreye azîmet olunarak hiçbir tarafa sızdırılmaksızın tahkîkâta medâr olacak evrâka dest-res olmak için evvel-emirde merkûmların hânelerinin tahtânî ve fevkânî her tarafı bi’t-taharrî birçok kütüb ve evrâk elde edilmiş ve mu‘allimîn-i merkûmeden Ohannes Bahrikyan Adapazarlı olmak hasebiyle dört beş gün mukaddem Adapazarı’nda dayı-zâdesi aşçı Artin’in hânesine müsâfereten gittiği bi’t-tahkîk anlaşılarak oradaki hânesinin taharrîsiyle mahfûzen i‘zâmı telgrafnâm-i âcizî ile makâm-ı sâmîlerine arzolunmuş idi. Merkûmânın hânelerinden der-dest olunan Ermeni ve Fransızca lisânlarıyla muharrer kütüb ve mekâtîb komisyon-ı mahsûsunca terceme ettirilerek Zabtiye Nezâret-i Celîlesi’nden istifsâr buyurulan mevâdda dâ’ir evrâk zuhûr etmemiş ve kendileri isticvâb olundukda adem-i ma‘lûmât beyân eyledikleri gibi hâricen tahkîkât-ı hafiyye dahi bi’l-icrâ mevâdd-ı mezkûreye dâ’ir bir gûnâ delâ’il ve emârâta dest-res olunamamış ise de merkûm Mihran’ın hatt-ı destiyle muharrer Ermeniyyü’l-ibâre varakada ba‘zı ta‘bîrât-ı nâ-münâsibeye tesâdüf olunduğundan varaka-i mezkûre evrâk-ı tahkîkiyye ile berâber leffen arz u takdîm kılınmış ve her türlü ihtimâlâta karşı merkûmlar hükûmetçe alıkonularak elde edilen kütüb ve evrâk ve mekâtîb iki torba derûnunda mahtûmen hıfzedilmiş olmakla merkûmlar hakkında olunacak mu‘âmelenin arz ve istîzânına mücâseret kılındı. Ol bâbda emr ü fermân hazret-i men lehü’l-emrindir.
Fî 6 Mayıs sene [1]324
Geyve Kazâsı Kaymakâmı
Mühür
ZB, 103/22_2
İzmit Sancağı
Mutasarrıflığı
Aded
164
Zabtiye Nezâret-i Celîlesine
Devletlü efendim hazretleri
İzmit Ortaköy Ermeni Mektebi mu‘allimi tarafından hafiyyen toplanmakda olan paranın Ermeni komitesine â’id olduğu haber verildiğinden mu‘allimin ismiyle hüviyyetinin ve kimlerden ne mıkdâr para toplamış ve kimin vâsıtasıyla nereye gönderilmiş olduğunun bi’t-tahkîk sür‘at-i arz u iş‘ârı şeref-vârid eden fî 29 Nisan sene [1]324 târîhli şifreli telgraf-nâme-i âlî-i nezâret-penâhîlerinde emr ü izbâr buyurulmasıyla Geyve Kaymakâmlığı’na teblîğ-i keyfiyyet olunmuşdu. Husûs-ı mezkûr hakkında bir gûnâ delâ’il ve emârâta dest-res olunamadığına ve yalnız bi’t-taharrî mezkûr mekteb mu‘allimlerinin hânelerinde zuhûr eden kütüb ve evrâkın mahtûmen hıfz edilmiş olduğuna dâ’ir cevâben kaymakâmlıkdan vârid olan ve izâhât-ı lâzımeyi câmi‘ bulunan tahrîrât manzûr-ı âlî-i nezâret-penâhîleri buyurulmak üzre ol bâbdaki evrâk-ı tahkîkiyye ile Ermeniyyü’l-ibâre bir kıt‘a mektûbla berâber aynen ve leffen takdîm-i huzûr-ı âlî-i âsafâneleri kılınmış ve merkûmân muvakkaten merkez-i kazâda alıkonulmuş olmakla haklarında olunacak mu‘âmelenin emr ü inbâ buyurulması bâbında emr ü fermân hazret-i men lehü’l-emrindir.
Fî 25 Rebî‘ü’l-âhir sene [1]326
ve
Fî 12 Mayıs sene [1]324
İzmit Mutasarrıfı Vekîli Kumandan
Mîr-livâ
Mühür
581
İzmit dâhilinde Ortaköy Ermeni Mektebi mu‘aliminin Ermeni komitesine hafiyyen para toplamakda olduğu istihbâr kılındığından mu‘allimin ismiyle hüviyyetinin ve ne mıkdâr para toplanmış olduğunun bi’t-tahkîk iş‘ârına dâ’ir mutasarrıfiyyet-i müşârün-ileyhâya şifreli telgrafla emr ü iş‘âr buyurulması hakkında mütekaddim 26 Nisan sene [1]324 ve üç yüz yetmiş dokuz numaralı müzekkire-i âcizânemiz üzerine sebkeden iş‘âr-ı fahîmânelerine cevâben bi’l-vürûd havâle buyurulan işbu tahrîrât ile melfûfu isticvâb-nâme tedkîk ve mütâla‘a olundukda mezkûr mektebin iki nefer mu‘llimi bulunan Adapazarlı Ohannes Bahrikyan ve Ortaköylü Mihran Elmasyan’ın hânelerinde icrâ kılınan taharriyyât ve tahkîkât-ı hafiyye netîcesinde merkûmânın para topladıklarına [dâ’ir] evrâk ve ihbârâta dest-res olunamadığı muharrer bulunmuş ise de merkûmândan Mihran’ın hatt-ı destiyle muharrer Ermeniyyü’l-ibâreli bir varakada ba‘zı ta‘bîrât-ı nâ-münâsibe bulunduğu beyânıyla melfûfen gönderilmiş olmasından buraca terceme ettirildikde Ermenistan’ın muhâfazası zımnında te’sîs edilen sandığa i‘âne verilmesi hakkında tergîb ve teşvîki muhtevî olarak ikmâl edilmemiş bir varaka olduğu anlaşılmasına nazaran merkûmun erbâb-ı mefsedetden olduğu ve hafiyyen i‘âne toplamakda bulunduğuna şübhe kalmamış olduğundan ve zâten mu‘allim-i merkûmânın oraca alıkonulduklarından haklarında olunacak mu‘âmelenin istifsâr edilmiş bulunmasına mebnî oraca tevessü‘-i tahkîkâtla haklarında ta‘kîbât-ı kânûniyye icrâ kılınmak üzre cihet-i adliyyeye teslîmleriyle netîce-i müstahsalanında iş‘ârı lüzûmunun mutasarrıfiyyet-i müşârün-ileyhâya cevâben emr ü izbârıyla berâber mezkûr mektûb ile isticvâb-nâme evrâkınında leffen i‘âde buyurulması îcâb ederse de ol bâbda emr ü fermân hazret-i men lehü’l-emrindir.
Fî 4 Cumâde’l-ûlâ sene [1]326
ve
Fî 21 Mayıs sene [1]324
Mühür

Özet

İzmit Ortaköy Ermeni Mektebi’nde gizlice toplattırılan para ve parayı toplattıran öğretmen hakkında tahkikat yapılması.

1324.Ra.03

ZB. 103/22

kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: