ÜREME ve ÇEŞİTLERİ

Her canlının neslini devam ettirmek üzere kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesi olayına üreme denir.

A. EŞEYSİZ ÜREME

Eşey hücrelerinin oluşumu ve döllenme olmadan, bir atadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir.

Eşeysiz üreme sonucu meydana gelen canlılar arasında görülen farklılıklar mutasyonlar ve modifikasyonlat sonucudur

1. Bölünerek Üreme

Bakteriler, mavi-yeşil alg’ler ve protista grubu canlıların (Amip, Öglena vb.) çoğunda görülür. Genellikle vücudun (hücrenin) ikiye bölünmesi şeklinde olur.

2. Tomurcuklanmayla Üreme

Bir hücreli canlılardan bira mayası, çok hücreli canlılardan hidra, bitkilerden de ciğer otlarında görülür.
image0012.gif
Şekil : Bir Mayasında Tomurcuklanma

Ana canlının vücudunun bir kısmından meydana gelen tomurcuk (çıkıntı) gelişerek ayrılır ve yeni bir ferdi oluşturur veya beraber bir arada kalarak kolonileri meydana getirirler.

3. Sporla Üreme (Sporogoni)

Sporla üremede rol oynayan sporlar, haploit canlılarda mitoz bölünmeyle, diploit canlılarda mayoz bölünmeyle meydana gelir. Sporlar n kromozomludur. Bu üreme şekli; bazı bir hücrelilerde, mantarlarda, eğrelti otlarında, su yosunlarında ve kara yosunlarında görülür.

4. Vejetatif Yollarla Üreme

Ana canlıdan düzensiz olarak kopan parçalar eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyleri oluştururlar.

• Regenerasyonla üreme : Bir gelişme biçimi sayılabilen yenilenme ya da regenerasyon olayı ile eşeysiz üreme de gerçekleştirilmiş olmaktadır.

image0023.gif
Şekil : Planarya beş parçaya bölünüyor ve her parça eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturuyor.

Organizmanın kopan bir parçasını yeniden oluşturup tamamlaması olayında, kopan parça da tam bir birey oluşturabilmektedir.

Örneğin, deniz yıldızı, toprak solucanı ve planaryadan kopan her bir parça kendini tamamlayıp yeni bireyi meydana getirebilir. Kertenkelede kopan kuyruğun tamamlanması üreme değildir. Çünkü kopan parçadan yeni bir canlı oluşmaz.

• Bitkilerde Vejetatif Üreme : Çiçekli bitkilerde görülen eşeysiz üreme şeklidir. Tarımla uğraşanlar vejetatif üreme şekillerinden yararlanarak tam ataya benzer ürünler elde etmektedirler. Çekirdeksiz üzüm, muz, portakal, mandalin, kavak, söğüt ve bazı süs bitkileri vejetatif (eşeysiz) yolla çoğaltılır.

Bitkilerde, herhangi bir organa ait doku örneklerinin özel besiyerlerinde çoğaltılmasıyla yeni bireyler oluşturabilir. Bu yönteme ise “doku kültürü” denir.

B. EŞEYLİ ÜREME

Eşey bakımından farklı iki bireyden veya aynı bireyin farklı organlarından oluşan farklı kalıtsal yapıdaki gametlerin birleşerek zigotu meydana getirmesine eşeyli üreme denir.
Hayvanların çoğunda ve bazı bitkilerde (incir, dut vs.) dişi ve erkek gametler eşey bakımından farklı bireylerde meydana gelir. Böyle canlılara ayrı eşeyli denir. Bazı canlılarda ise üreme hücrelerini meydana getiren dişi ve erkek eşey bezleri aynı bireyde bulunur. Böyle canlılara hermafrodit (erselik) denir.

1. Eşeyli Üremenin Esasları

Eşeyli üremede birleşen gametlerden biri dişi, diğeri erkek özelliğindedir. Gametler (üreme hücreleri) her zaman haploid (n) kromozomlu olup, çoğunlukla mayoz bölünmeyle oluşturulurlar. Döllenme ile iki gamet birleştirilerek zigot (2n) oluşturulur. Böylece türün kromozom sayısı korunmuş olur.

2. Eşeyli Üreme Çeşitleri

a. İzogami : Şekil ve büyüklük bakımından aynı, kalıtsal yapısı farklı iki gametin birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir. Bazı tek hücreli alg’ler ve ipliksi yeşil su yosunlarında görülür.

b. Anizogami (Heterogami): Şekil ve büyüklük bakımından farklı iki gametin birleşip zigotu meydana getirmesi olayına denir. İpliksi yeşil alglerden bazılarında çok küçük bir erkek gamet ile çok iri yumurta hücresi birleşerek zigotu oluşturur.

c. Oogami : Yüksek yapılı bitkilerde, hayvanlarda ve insanda görülür. Dişi gamet (yumurta) büyük, bol sitoplazmalı ve hareketsizdir. Erkek gamet (sperm) küçük, az sitoplazmalı ve kamçılıdır.

d. Metagenez (Döl Değişimi): Bazı tek hücrelilerde (plazmodyum), bazı omurgasız hayvanlarda (deniz anası), mantarlarda bütün çiçeksiz bitkilerde görülür. Canlının hayat devrinde eşeyli ve eşeysiz üreme birbirini takip eder.

e. Partenogenez : Yumurta hücresinden döllenme olmadan yeni bir canlının meydana gelmesine denir. Partenogenez olayı çoğunlukla arılar, karıncalar, yaprak bitleri, su pireleri ile bazı çekirge ve kelebek türleri gibi omurgasız hayvanlarda görülür.

image0031.jpg
Şekil : Bal Arılarında Partenogenez

Bal arılarında partenogenezle erkek bireylerin oluşturulması yukarıdaki şekilde gösterilmiştir.

f. Konjugasyon (Kavuşma) : Kalıtsal yapısı faklı iki hücrenin, aralarında oluşturdukları bir sitoplazmik köprü sayesinde kalıtsal madde alış-verişi yapmalarıdır.
image0042.gif
Şekil : Bakterilerde Konjugasyonla Eşeyli Üreme

Bakterilerde, Paramecium gibi bazı protistlerde ve bazı basit yapılı su yosunlarında görülür.

g. Hermafroditizm : Bazı türlerde, hem erkek hemde dişi organı bulunduran bireyler, kendi kendilerini dölleyerek tek başlarına üremeyi sağlayabilirler. Ancak, hermafrodit türlerin çoğunda yabancı döllenme tercih edilir.

Tenyalar, bezelye gibi bazı bitkiler hermafroditlikle üremenin en iyi örnekleridir.

alıntıdır.

Reklamlar

ÜREME ve ÇEŞİTLERİ için 67 cevap

  1. mert dedi ki:

    çok teşekkür edrim performans ödevimi yaptım yapanlarım eline sağlık.

  2. selin dedi ki:

    güzel olmuş yararlı bir site
    keşke diğer sitelerde bu site gibi olsa

  3. NURZEMZEM dedi ki:

    çok berbat anlatılmış
    ve ayrıntı çok fazla

  4. KuBiLaY dedi ki:

    AllaH RaZı oLSuN WallaH SiTeNiN SaHiBiNe CooK TeSeKKüR eDeRiS..!

  5. Utku dedi ki:

    ellerine saglık çok güsel olmus ta Regenerasyonla üreme 5. maddemi oluo

  6. mihrişah dedi ki:

    çok sağolun ödevim güzel oldu

  7. sercazn dedi ki:

    xok guzel konu bı yoh

  8. nur dedi ki:

    çok tesekkürler ödvime yardım ettiğiniz için site sahibine thnx.

  9. zeynep yekta dedi ki:

    ya siteniz süper dehşet bişi tşk kim bu siteyi kurmuşsa allah arzı olsun tek eksiği eşeyli eşeysiz üreme hücrelerini farklarını ve benzerliklerini tablohalinde göstermeemiş yine de çok iiiiiiiiiyyyyyyyyyyyiiiiiiiiiiiiiiiiiii

  10. PELİN dedi ki:

    harika bir site

  11. venhar dedi ki:

    ben istediğim şeyi buldum inş başkalarıda bulmuştur

  12. venhar dedi ki:

    yaaaaaaa çok sevindim ilk defa böyle bir güzel ödev buldum

  13. ali dedi ki:

    çok güzel

  14. emircan dedi ki:

    gerçekten çok teşekkürler ödevime çok yararlı oldu bu site siteyi hazırlaayandan allah razı olsun

  15. seda dedi ki:

    çokkkkkkkkk güzel yha tşkrler saol

  16. meltem dedi ki:

    geçekten çok güzel hazırlayanların ellerine sağlık, herşey çok net ve güzel, kıza ve öz olması çok harika herkese çok teşekkürler

  17. nuri dedi ki:

    world dosyasına kopyalanamıyor çok güzel ama bu kusuru var keşke kopyalanabilse…

  18. ege dedi ki:

    çok saçma

  19. ege dedi ki:

    hiç beğenmedim

  20. SaNCaR dedi ki:

    ÇoK GüSeL AmA HePSiNi YaZaCaK VaKTiM YoQ

  21. eda nur dedi ki:

    gerçekten çok güzel bir internet sitesi fen ve teknoloji ürün dosyamı hazırlamama yardımcı olduğunuz için sitenin hazırlanmasında tüm emeği geçen çalışanların ellerine sağlık çok güzel olmuş

  22. ercan dedi ki:

    çok süper olmu. sağol

  23. yunusemreteke dedi ki:

    çok ama çok teşekür ederim performans ödevimiyaptım yüksek not alacagım için çok sevinçligim ellerinize saglık

  24. ebru dedi ki:

    harika

  25. sinan dedi ki:

    harika fen ödevimi bu sayede yaptım çok saolun

  26. oquzhan dedi ki:

    çok saool arkadaslar ellerinize saglık

  27. ayla dedi ki:

    gerçekten çok güzel hazırlamislar

  28. merve dedi ki:

    resimler süper

  29. yavuz dedi ki:

    ne güzel bilgi verio işte neresi saçma tabi anlamayana saçma olabilir

  30. kürşat dedi ki:

    çok güzel yapanda iği yapmış vallaha

  31. iroshhh... dedi ki:

    çok güzel bir site ama örneklerde koyarsanız çok sevinirim…

  32. şeymanur... dedi ki:

    fen ödevimi yaptım kolaylıkla…gerçekten tşk ederim….elleriiiiiiiiiiiiinize sağlık……..:D:D:D:

  33. amine dedi ki:

    bunu kopyalamıyorum yaaaaaaaaaaaaaaa

  34. zeynep dedi ki:

    çok tşkler kim yaptı ise ben en gıcık dersdn geçtim tşkler
    byyyybyyyyy

  35. lülü dedi ki:

    iyi tam aradımı buldum sağulun

  36. lülü dedi ki:

    arkadaşlara katılıyorum

  37. kadir dedi ki:

    gerçekten çok güzel bir site kim yaptıysa ellerine sağlık

  38. EMRE dedi ki:

    Yaw kredes ödevim burada yok ama genede güzel bir site :)

  39. EMRE dedi ki:

    Ya Çok İşime Yaradı Demicem Çünkü Ödevim Burada Degil BB

  40. betül dedi ki:

    cidden çok işime yaradı saolun :D

  41. burcu dedi ki:

    qerçektende çoq yararlı. hem proje ödevimi buradan yabdım ve 100 aldımm saollunn :D:D:D

  42. nazlı dedi ki:

    ççooook güzel olmuş keşke slayt olsaydı

  43. musa dedi ki:

    siteniz güzel olmuş…işime yaradı sağolun

  44. eMRe* dedi ki:

    GüzeL oLmuş yapanların eLine saqlık…!

  45. MELTEM dedi ki:

    çok teşekkürler fen ödevime yardımcı oldu

  46. enes dedi ki:

    çok teşekkürler çok iyi bir site ama bi ortaokul öğrencisi için fazla bilgi var onun dışında anlatımda bi bozukluk yok güzel :D

  47. elif gül dedi ki:

    saolun yaa

  48. cansu dedi ki:

    bnce de çok güzel bi site…:D:D…

  49. kübra dedi ki:

    süperrr saolun

  50. mucahit 44 dedi ki:

    elinize salık arkadaşlar

  51. osman dedi ki:

    gerçekten güzel site işime çok yaradı saolun ama görsel biraz daha fazla olsa daha güzel olurdu :)

  52. hasan dedi ki:

    çok güzel olmuş ödevimden 100 aldın sbs 482 aldım allah razıasun

    • efşan dedi ki:

      sana bravo hasancım kutlarım güsel almışsın . bu benimde ödevim inşanlah bende yüksk alırım.

  53. ammar dedi ki:

    ÇOK GÜZEL PERFORMANS ÖDEVİMİ YAPTIM

  54. PİRENSES dedi ki:

    valla süper oldu ödevim sitenin sahibine tşk ederim

  55. volkan enes dedi ki:

    abi ayıp ama her şeyi yazmışsın bi tek
    tek hücrelerde ÜrEMe V€ ÇeŞiTLerİNİ UnuTMUşSuN

  56. efşan dedi ki:

    ya çok işime yaradı o gıcık hocanın dırdırından kurtardınız teşkur

  57. mutalip dedi ki:

    çok güzel zararı yok yararı çok tşekürler!!!!

  58. burçin dedi ki:

    çoook güzel bir yer çok işime yaradı site sahibine tşk.

  59. seher dedi ki:

    Çok tşk. ederm…

  60. ali karakurt dedi ki:

    kim hazırlamışsa kısa ve öz anlatımlı hazırlamış çok teşekkür ederim :D:D

  61. çook saolun çook yardımcı oldu

  62. aydın ünver dedi ki:

    çok güzel bir site çok güzel yapmış yazan sınavımda burlardan sordu çok güzel not aldım çok teşekkür ederim :)

Bir Yanıt Bırakın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: