MOL KAVRAMI

Mol: 6,02.1023 taneciğe 1 mol denir.

Bu sayıya Avogadro sayısı denir.

Bazı işlemlerde kısaltma olarak (No: Avogadro sayısı) gösterilir.

1 mol Mg atomu 6,02.1023 tane atom içerir.

1 mol H2SO3 molekülü 6,02.1023 tane molekül içerir.

1 mol Al2(SO4)3 molekülü 6,02.1023 tane molekül içerir.

1 mol H2 molekülü 6,02.1023 tane molekül içerir.

Bir atomun gram türünden miktarına atom-gram (1 mol atom) denir.

Bir bileşiğin molekül kütlesinin gram türünden miktarına molekül-gram (1 mol molekül) denir.

1 mol H2SO4 bileşiği: H: 1, S: 32, O : 16 olmak üzere 2.1 + 32 + 4.16 = 98 gram olarak bulunur.

Bir iyonun gram türünden miktarına iyon–gram denir.

Gazlar için;

Normal şartlar altında (N.Ş.A.), (0°C, 1 atm) 1 mol gaz, 22,4 lt.dir.Normal şartlar altına, normal koşullar altında (N.K) da denir.

Azot (N) atomunun atom ağırlığı 14 olduğuna göre;                               

  I.           1 mol azot atomu 14 gramdır.                               

 II.           1 mol azot molekülü 28 gramdır.                            

  III.           1 mol azot molekülü 6,02.1023 tanedir.                            

  IV.           1 mol azot gazı Normal şartlar altında 22,4 litredir.

V.              1 tane azot atomu image0015.gifgramdır.

VI.         1 tane azot molekülü image0025.gifgramdır.

VII.                1 tane azot atomu 14 a.k.b dir. VIII:         1 a.k.b image0035.gifgramdır.

XIX.          1 gram azot molekülü image0044.gif  tanedir.

sonuçları çıkarılabilir.

Örnek – 1

Normal şartlar altında 11,2 lt. hacim kaplayan SO3 gazı için; (S: 32, O: 16)

a.        Kaç moldür?

 b.        Kaç gramdır?

c.        Kaç tane molekül içerir?

d.        Kaç tane atom içerir?

sorularını cevaplayınız?

Çözüm

a.image0054.gifimage0054.gif

b. 1 mol SO3‘ün kütlesini hesaplayalım.

32 + 3.16 = 80 gram

 image0064.gif

c. image0074.gif

d.image0084.gif

BİLEŞİK FORMÜLÜ BULMA PROBLEMLERİ

Kaba Formül (Basit Formül)

Bir bileşiği oluşturan atomların cinsini ve oranını belirten formüldür. Kaba formülde molekülü oluşturan atomların kaçar tane olduğu bilinemez.

Gerçek Formül (Molekül Formülü)

Bir bileşiği oluşturan atomların cinsini oranını ve sayısını belirten formüldür. Molekül formülünde simgelerin altındaki sayılar, bileşiğin bir molekülü içindeki element atomlarının gerçek sayılarını gösterir.

Bir bileşiğin kaba formülünün bulunabilmesi için bileşiği oluşturan atomların ayrı ayrı mol sayıları bulunur ve bu sayılar en küçük tamsayılar haline getirilir. Şayet bileşiğin gerçek (molekül) formülü isteniyorsa kaba formül bulunduktan sonra bileşiğin mol ağırlığı ya da içerdiği toplam atom sayısı verilmelidir.

KİMYA KANUNLARI

1. Kütle Korunumu Kanunu

Reaksiyona girenlerin kütleleri toplamı, reaksiyondan çıkanların kütleleri toplamına eşittir.

Örnek – 2

Aşağıda bazı maddelerin molekül ağırlıkları verilmiştir.

X in mol ağırlığı : 160 g/mol

Y nin mol ağırlığı : 28 g/mol

Z nin mol ağırlığı : 56 g/mol ise

X + 3Y ®  2Z + 3T

T’nin mol ağırlığı kaçtır?

Çözüm

Verilenler mol ağırlığı ise katsayısı ile çarpılıp ürünler girenlere eşitlenmelidir.

160 + 3.28 = 2.56 + 3T            

 T = 44 g/mol bulunur.

2. Sabit Oranlar Kanunu

Bir bileşiği oluşturan elementlerin ağırlıkları arasında sabit bir oran vardır.

Fe2O3 bileşiğinde (Fe: 56, O: 16)

2.56 = 112 gram Fe’ye karşılık

3.16 = 48 g O vardır.

birleşme oranı en sade şekilde 7 gram Fe’ye karşı 3 gram oksijendir.

Örnek – 3

X2Y3 bileşiğinin birleşme oranıimage0094.gifise hangi sonuçlar çıkarılabilir?

 Çözüm

11 gram X2Y3 bileşiğinin 8 gramı X, 3 gramı Y’dir. Veya: X’in atom ağırlığı 4 ise Y’nin atom ağırlığı 1’dir, sonuçları çıkarılabilir.

3. Katlı Oranlar Kanunu

İki element arasında birden fazla bileşik oluşabiliyorsa, bu bileşiklerde elementlerden birinin sabit miktarına karşı diğerinin değişen miktarı arasında basit ve tam sayılarla ifade edilen orana katlı oranlar denir.

Örnek – 4

 NO ve NO2 bileşiklerinde;

Bileşik

N miktarı Oksijen Miktarı 14GrN ile birleşen O Miktarı
NO 14 16 16
NO2 14 32 32

görüldüğü gibi her iki bileşikte  14 gram N ile birleşen oksijenlerin kütlelerinin oranı image0104.gif

ATOM AĞIRLIĞI BULMA PROBLEMLERİ

Bir bileşik içerisinde atom ağırlığı bilinmeyen elementlerin atom ağırlığını bulabilmek için öncelikle bileşiğin 1 molünün ağırlığı bulunmalıdır. Atom ağırlığı verilenler kullanılarak sorulan atom bulunur.

Örnek – 5

9,6 gram oksijen içeren X2O3 bileşiği 32 gram ise X in atom ağırlığı kaçtır? (O : 16)

Çözüm

 Önce bileşiğin mol sayısını hesaplayalım.

1 mol X2O3  te 48 gram oksijen varsa
x mol X2O3  9,6 gram oksijen varsa
_______________________________
x = 0,2 mol
0,2  mol  X2O3  32 gram ise
1    mol   X2O3           x
________________________
x = 160 gram
1 mol X2O3 160 gram olduğuna göre

2X + 3.16 = 160

 x = 56 olarak bulunur.

DENKLEMLİ KİMYA PROBLEMLERİ

Kimyasal hesaplamaların denklemler yardımıyla yapılmasını bu başlık altında inceleyeceğiz.

Bu tip problemlerde;

a.        Denklem verilmiş ise denklemin denk olup olmadığı kontrol edilmeli, denklem denk değilse denkleştirilmelidir.

b.        Hangi maddelerin reaksiyona girip hangi maddelerin oluştuğu verilir. Bunlar denklemde yerine yazılmalı ve denklem denkleştirilmelidir.

c.        Reaksiyona giren maddeler verilir fakat ürünler belirtilmez. Bu durumda denklem yazılmalıdır ve denkleştirilmelidir.  

2Al + 3S–>Al2S3 denklemine göre (Al: 27,S:32);     

    I.            2 mol alüminyum 3 mol S ile reaksiyona girmiş 1 mol Al2S3 oluşmuştur.      

  II.            54 g Alüminyum 96 gram S ile reaksiyona girerse 150 gram Al2S3 oluşturur.     

III.            2. 6,02.1023 tane Al, 3.6,02.1023 tane S ile tepkimeye girdiğinde 6,02.1023 tane Al2S3 oluşur.

yorumları yapılabilir.

Örnek – 6

9 g Al yeterli miktarda HNO3 ile reaksiyona girerek çözünüyor.

a. Kaç mol HNO3 gerekir?

b. Oluşan H2 gazı normal koşullarda kaç litredir?

Çözüm

Denklem yazılıp eşitlenir.

Al     +     3HNO3  ®  Al(NO3)3      +     3/2H2

1 mol        3 mol       1 mol                1,5 mol   

a. Önce Al nin mol sayısını bulalım image0124.gif

1 mol    Al            3 mol HNO3   ile reaksiyona girerse 

image0134.gifmol Al                   x
__________________________
x = 1 mol HNO3 gerekir. 

b. 1 mol Al dan       1,5 mol  H2    oluşursa   
image0134.gifmol Al dan        x
___________________________
x = 0,5 mol H2 (g) oluşur.

VH2 = 0,5 x 22,4 = 11,2 Lt H2 oluşur.

 ARTIK MADDE PROBLEMLERİ

Reaksiyona giren maddelerden herhangi birinin başlangıçta alınan miktarının sınırlı olması durumunda diğer maddeler ne kadar fazla olursa olsun reaksiyona giremeyecek, yani madde artışı olacaktır.

Oluşan ürün miktarı ise sınırlı olana yani tamamen harcanana bağlı olacaktır.

Örnek – 7

0,3 mol N2 ile 2 gram H2 gazlarının karışımından birisi bitinceye kadar NH3(g) oluşturuluyor.

Aşağıdaki soruları yanıtlayınız? (N : 14, H : 1)

a. Kaç mol NH3(g) oluşur?

b. Reaksiyondan sonra toplam gaz normal koşullarda kaç lt gelir?

Çözüm

Reaksiyon denklemi yazılıp eşitlenirse

 N2(g) + 3H2(g)                   2NH3(g)

elde edilir. Soruda N2 ve H2 verildiğinden hangisinin az ya da çok olduğu tespit edilmelidir. H2 nin mol sayısı N2 mol sayısının 3 katı olacakmış. N2 gazı 0,3 mol girerse H2 gazı 0,9 mol reaksiyona girer yani H2 gazının 0,1 molü fazladır. Bu durumda;

a.                                              N2 + 3H2                2NH3

Alınan                :               0,3 mol 1 mol 0

Reaksiyona giren :               0,3 mol 0,9 mol 0,6 mol
                                       ____________________

Sonuç :                             Biter  0,1 mol 0,6 mol
                                                Artar    oluşur.

b. Ortamda                           Artan gaz : 0,1 mol                                     

                                           Oluşan gaz : 0,6 mol
                                        ___________________
                                       

                                          Toplam gaz : 0,7 mol

1 mol    N.Ş.A’da     22,4 Lt ise

0,7 mol                    x
____________________________

x =15,68 Lt

gelir.  

KARIŞIM PROBLEMLERİ

Bir karışımdaki herbir maddenin miktarını tespit etmeye yönelik soru tipleridir. Denklemsiz ya da denklemli olarak karşımıza çıkabilir. Reaksiyonlu sorularda maddelerin verdiği reaksiyonlar bilinmelidir. Soruların çözümünde mol ile işlem yapmakta fayda vardır.

0,7 mol X

Örnek – 8

Eşit kütlede CH4 ve SO2 den oluşan karışım 3,01.1022 tane molekül içermektedir.

Buna göre karışımdaki herbir madde kaçar mol dür?

(H: 1, C: 12, O: 16, S: 32,)

Çözüm

CH4 ve SO2 den oluşan karışımın molekül sayısı 3,01.1022 tane ise mol sayısı 0,05 mol dür.Karışımdaki gazların kütleleri eşit olduğuna göre mol oranları SO2 için x mol ise CH4 için 4x mol dür.Buna göre 0,05 mollük karışımın 0,01 molü SO2‘ye 0,04 molü CH4 e aittir. 

alıntıdır.

Reklamlar

11 Responses to MOL KAVRAMI

  1. m30us4 dedi ki:

    cok gusel olmuş ellerınıze saglık…….

  2. hamdi dedi ki:

    cok guzel tesekkur ederım

  3. hamdi dedi ki:

    ogrencılere cok guzel bır sunum butun kımyacılara gereklı

  4. burak dedi ki:

    çok güzel ama hep aynı soruları koymuşsunuz

  5. burak dedi ki:

    hep sorularda SO3var

  6. gamze dedi ki:

    geçerlive yeterli bir bilgi verilmemiş daha fazla akıcı bir bilgi verilmeliydi

  7. zombie020 dedi ki:

    Paylaşım için teşekkürler. Çook işime yaradı.

  8. q0rk3M dedi ki:

    qüseL oLmush eLinize saqLık ama aLıntı yapıLmış not düşmeniz qerekir..

  9. KÜBRA dedi ki:

    ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM ÖDEVİME ÇOK YARDIMCI OLDU:)……..

  10. zeynep dedi ki:

    süpper olmuş ya elinize sağlık

  11. erika dedi ki:

    mol anlatımını yeterli bulmadımç.yararlı olduğunu düşünmüyorum.

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: